MƏDƏNİ ƏLAQƏLƏRİN GENİŞLƏNMƏSİNDƏ BƏDİİ TƏRCÜMƏ İŞİNİN VƏ QARŞILIQLI YUBİLEYLƏRİN KEÇİRİLMƏSİNİN ROLU

Müəllif: Şikar Qasımov

Azərbaycan mədəniyyətinin inldşaf tarixini izləyərkən ədəbi-mədəni əlaqələrin, xüsusən yaradıcılıq əlaqələrinin çox qədim tarixə malik olduğunun bir daha şahidi olu­ruq. 20-ci illərdə ədəbi-mədəni əlaqələrin özünə məxsus formaları və xüsusiyyətləri var idi. Araşdırmalar göstərir ki, 20-30-cu illərin inzibati-amirlik şəraitində yaradıcı ziyalıların əlaqələrinin yaranması və inkişafı çox tərəfli formalarda təzahür edirdi. Bu əlaqələr 20-ci illərdən başlayaraq yeni istiqamət, yeni forma almışdı. Elə bu dövrdən yaradıcılıq əlaqələri bir problem kimi ədəbiyyatşünaslığın və tarixşünaslığm tədqiqat obyektinə çevrilmişdi. Əsas məqsəd isə yaradıcı ziyalıların əlaqələrini tədqiq etməklə bu əlaqələrin genişlənməsinə zəmin yaradan amillərin əsas cəhətlərini, komponentlərini açıb göstərməkdir. 1920-ci ilin yazından sovetləşmənin sürətlə getməsinə paralel olaraq Azərbaycan ziyalılarım yeni sovet ideologiyasına «uyğunlaşdırmaq» üçün ciddi «tədbir­lər» görülürdü. Bir tərəfdən yaradıcılığında sovet həyat tərzini əks etdirməyən yazıçılan cəmiyyətdən uzaqlaşdırır, digər tərəfdən də yazıçı ziyalıların guya savadlannı, dünya görüşlərini «artırmaq» üçün mərkəzə- Moskvaya göndərirdilər. Belə bir şəraitdə Bakıda kommunist ideologiyasına uyğun əsərlər daha fəal təbliğ və tərcümə olunurdu.
9-11-2019, 08:22 Məqalənin davamı
СОСТОЯНИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ПЛЕМЕННОГО ЖИВОТНОВОДСТВА В АЗЕРБАЙДЖАНЕ

Müəllif: Е.Б.БAШИРОВ

1987 год был годом настоящей перестройки и активного содействия вы­полнения Постановления ЦК КПСС и Совета Министров СССР №1472 от 11 декабря 1986 года, о чем подробно изложено в справке, прилагаемой к данному отчету.
В республике проделана определенная работа по повышению эффектив­ности и улучшению организации племенного дела в животноводстве, разви­тию общественного животноводства, в результате чего увеличилась числен­ность породного и чистопородного скота, повысилась численность породно­го и чистопородного скота, повысилась их классность, что явилось одним из важны?: факторов роста продуктивности скота, птицы, производства и закуп­ки продуктов животноводства, как это видно из таблицы
8-11-2019, 23:44 Məqalənin davamı
ERMƏNİ SİYASƏTİ

Müəllif: Əli ƏLİYEV, AMİ-nin Ağcabədi filialı,


XIX asrin əvvəllərində Rusiya Azərbaycam işğal etdikdən sonra öz hökmranlığım möhkəmlətmək və işğal etdiyi ərazilərdə manqurtlaşdırma siyasəti yeritmək, münaqişə ocaq!an yaratmaq kimi perspektiv planlar qarşıya . qoymuş və bu planları uğurla yerinə yetirmişdir. Belə bir “parçala hökm et” siyasətini erməni siyasəti adlandırıram. Ümumiyyətlə, Azərbaycan türk millətmə, dövlətçiliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşı çevrilmiş hər bir İdeya v» ideologiyanı erməni siyasəti kimi dərk edirəm. Bu etməni siyasətinin məqsədi hansı yolla olursa obun Azərbaycan türk millətini yox etmək, Azərbaycan torpaqlarım özününküləşdirmək üçün müxtəlif üsullara, variantlara əl atmaqla Azərbaycanı xəritədən silməkdir.
Rus şovinizmik erməni məkri 200 ildir ki, Azərbaycan türk millətini məhv etmək siyasəti ife bir çox işlər görmüş, dədə-baba torpaqlarımızda özlərinə vətən yaratmış, əcdadlarımız olan Albanların ər tayfasının adı altında gizlənən haylar Alban torpaqlarına sahib çıxmışlar.
8-11-2019, 22:16 Məqalənin davamı
İSPAN DİLİNDƏ MÖVCUD ƏRƏB MƏNŞƏLİ NİDALARIN ETİMALOJİ CƏHƏTDƏN ARAŞDIRILMASI

Müəllif: Nuridə MƏMMƏDOVA

Alınma sözlər ispan dilinin lüğət tərkibində müəyyən feiz təşkil edir. Onlar həm mənbə, həm də mənşə baxımından müxtəlifdirlər. Alınma sözlər bütün dillərin leksikasırıda var. Lakin bütün dillərdə onlarm kəmiyyəti və köçmə tarixi eyni deyildir, Bu sözlər dillərin bəzisində çox, digərində isə. azdır. Bunu müəyyən tarixi amillərlə, zaman və məkanla, əlaqə və münasibətin dərəcəsi ilə əlaqələndirmək olar.
Zaman - zaman ispan dilində özünü yunan mənşəli sözlər, germanizm, ərəbizm, amerkaıiizm, luisitariizm (portuqal və Braziliyadan keçən sözlər), qaltsizm, İtalyanizm, anqlisizm və s. kimi sözlər büruzə verməyə başlamışdır, Ərəb mənşəli sözlər onun lüğət tərkibinin 15% - ni təşkil etmişdir.
8-11-2019, 22:06 Məqalənin davamı
İSLAM ŞƏRQİNİN ORTA ƏSR İSPAN ƏDƏBİYYATINDA ROLU “SİD HAQQINDA NƏĞMƏ”

Müəııif: Jalə Qənbərli

Tarixin sm aqlarından uğurla çıxan orta əsr İspaniyası çox böyük tarixi və siyasi hadisələrlə zəngindir. Bu hadisələr İspan ədəbiyyatından yan keçməyə rok, omm gələcək inkişafında həlledici rol oynamışdır. Beləki 711-ci ildə Şimali Afrikadan ərəb tayfaları olan bərbərlərin (mavrlar) Priney yanmadasına daxil olması .Vestqot krah Rodriqonun qoşunlarının darmadağın edilməsi ilə nəticələndi. Qısa bir müddət ərzində Kontabriya dağlan arsmda yerləşən Asturiya krajlığmı çıxmaq şərti ilə İspaniyanın bütün ərazisi ərəblərin İxtiyarına keçdi. İlk öncə ərəblərin istilası altından biitün ərazilər mərkəzi Damaskda yerləşən Xilafətin tabeçiliyində olsa da, çox tezliklə müstəqil Kordova əmirliyi,bir qədər sonra isə bütün istila edilmiş ərəb torpaqlarini öz hakimiyyəti altında birləşdirən Kordova xilafəti yarandı. Kordova çox tezliklə Avropanin ən qüdrətli dövlətlərindən birinə çevrilərək,diger Avropa dövlətləri ilə sıx əməkdaşlıq etməyə başladı. Kordova dövrünün ən güzel şəhərlərindən birinə çevrildi.Onun şair və alimlərinin şöhrəti isə bütün Avropaya yayıldı. Ərəblərin Piriney yarımadasını ələ keçirməsi yalmz tarixi nöqteyi-nəzərdən böyük əhəmiyyət kəsb etmir.Çinki de.nək olar ki,8. əsr ərzində burda iki fərqli dünya,iki fərqli mədəniyyət xristian Qərbi ve müsəlman Şərqi yaşayır və inkişaf edirdi. Ərəblərin İspaniyaya hücumu yalnız istila ilə nəticələnmədi,bu istila ispan xalqına böyük tövhələr verdi. Belə ki,xilafət bütün vasitələrlə burada elmin müxtəlif sahələrinə,xüsusəndə ədəbiyyatın inkişafına böyük təkan verdi. Fikrimizi əasalandırmaq üçün deyək ki, X əsrdə Xəlifə II Əl Hakamın Kordovada yerləşən şəxsi kitabxanasında 400 mindən çox kitab vardı ki,onların içərisində yunan və roma alimlərinin əsərləri həm orijinal,həm də tərcümə variantlarında saxlanılırdı. Məhz ərəblərin sayəsində bütün Avropa Aristotel ve Platonun doktrinalarının təhrif deyil,orijinal formaları ilə tanış olmuşlar. Universitetlərin ve digər təhsil ocaqarmm yaranması da məhz bu dövrlərə aiddir. Ərəblər İspaniyaya özləri ilə birlikdə gözəl poeziya da gətirmişlər. Məlum olmuşdur ki,İspan lirik poeziyası məhz ərəb lirik poeziyasının təsiri altında formalaşmışdır. 
8-11-2019, 22:01 Məqalənin davamı
ORUC BƏY BAYAT, YOXSA PERSİYALI DON XUAN?

Müəllif: Jalə QƏMBƏRLİ

Respublikamız dövlət müstəqilliyini əldə etdikdən sonra Azərbaycan tarixinin, ədəbiyyatının dalıa dərindən öyrənilməsi, xalqımızın unudulmuş övladlarının üzə çıxardılması çağdaş elmimizin diqqət mərkəzində duran, problemlerindəndir. Xalqımızın belə övladlarından biri də son dərəcə maraqlı və macəralarla zəngin həyat yaşamış son vaxtlara qədər Avropada Persiyalı Don Juan və ya Persiyalı Don Xuan adı ilə tanınmış Oruc bəy Bayatdır.
1599/1601 Səfəvi səfirliyinin katibi kimi İspaniyaya getmiş Oruc bəy Qızılbaşların Bayat tayfasından olan Sultanəli beyin oğlu olmuşdur. Sultanəli bəy sarayın sayılan şəxslərindən biri olaraq Məhəmməd Xudabəndinin və onun oğlu Həmzə Mirzənin ən çətin və məsuliyyətli tapşırıqlarını yerinə yetirmiş və döyüşlərin birində qəhrəmanlıqla həlak olmuşdur.
1590-cı ildə Səfəvi dövləti Osmanli imperiyası ilə sülh bağlamaq məcburilərində qalır və müqaviləyə əsasən Şərqi Gürcüstan, Ermənistan, Kürdüstan və demək olar ki,bütün Azərbaycan Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına keçir. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Şah Abbas hökuməti torpaqları geri qaytarmaq fikrindən əl çekmir və yeni müharibəyə başlamaq üçün hazırlıq görür. Mehz elə bu dövrdə İsfahana məşhur Şerli qardaşları gəlir və Şah Abbasla görüşləri zamanı onu Avropadan dayaq almaq üçün oraya nümayəndə heyəti fikri ilə razı salmağa çalışırlar. Və artıq Avropa dövlətləri üçün də təhlükəyə çevrilən Osmanlı imperiyasına qarşı Avropa dövlətləri ilə Səfəvi dövlətinin maraqlan obyektiv baxımdan üst-üstə düşdüyü üçün Şah Abbas bu fikirlə razılaşır. Səfirliyin başında Hüseynəli bəy dururdu və bu səfər zamanı onu dörd katib yə on beş qulluqçu müşayet edirdi. Səfirliyin birinci katibi isə Oruc bəy Bayat teyin edilir,
8-11-2019, 21:44 Məqalənin davamı
MƏQSƏDİMİZ HEYVANDARLIĞIN ELMİ ƏSASLARLA YÜKSƏK İNKİŞAFINA, BU ƏSASDA FERMER TƏSƏRRÜFATLARININ FƏALİYYƏTİNİN DÜZGÜN İSTİQAMƏTLƏNDİRİLMƏSİNƏ, FERMERLƏR ARASINDA ELMİ BİLİKLƏRİN VƏ QABAQCIL DÜNYA TƏCRÜBƏSİNİN GENİŞ YAYAMASINA NAİL OLMAQDIR

Müəllif: E.BƏŞİROV

Cədvəldən göründüyü kimi, Ötən əsrin 70-80-ci illərində Azərbay­canda heyvandarlıq sahəsi sürətlə, intensiv inkişaf edirdi. Hətta intensiv in­kişafa görə respublika o dövrdə keçmiş İttifaqda birinci yeri tuturdu. Bu in­kişaf həm də damazlıq təsərrüfatlarının, damazlıq işinin genişlənməsi, ba­lalarının keyfiyyəti yoxlanılmış buğaların dondurulmuş toxumu ilə ap anlan süni mayalanmanın geniş tətbiqi demək idi, 1987-ci ildə heyvandarlığın müxtəlif sahələri üzrə 294 damazlıq tə­sərrüfat mövcud idi ki, bunun da 46 Azərbaycan camışı, 48-i isə qoyunçu- luq üzrə idi, İndi bu təsərrüfatlardan əsər-əlamət belə yoxdur. Əvəzolun­maz heyvan geneforidlarıımza qəsd edildi.
Dağıdılmış, talan edilmiş təsərrüfatların yerində yeni təsərrüfat for­malarının, fermer təsərrüfatlannm yaradılmasının vacibliyi demək olar ki, heç kəsi düşündürmürdü də.
Mövcud olanlar, yeni yaradılanlar isə şəxsi təsərrüfatlar idi. Bunlar da zəif, dövlət qayğısından, köməyindən uzaq.
8-11-2019, 17:47 Məqalənin davamı
EL ТЕМА DE FICCIÖN Y REALIDAD EN DON QUIJOTE

Müəllif: Jale GANBARLI

Desde el prölogo hasta la ultima pagina, Don Quijote se describe сото un ataque orientado a “derribar la mäquina mal fimdada de los libros de caballerias”. El tema aparece al principio у fin de las dos partes, Seria dificÜ encontrar a ün autor у obra que mäs elaramente declararan su propdsito.
Cüäles eran los libros de caballerias de que Don Quijote tram. Los libros de caballerias espafioles contienen biografias de pdroes de siglos anteriores. De sangre real, por peripecias dİYersas viven seperados de sus padres desde la ninez. Haciendose arman Caballeros, andan por el mundo у encuentran aventuras. Su campo es preferiblemente lugares exöticos de la Europa oriental у Asia; Pueden о no tenerun escudero, pero suelen viajar con amigos. A1 caballero andante le gusta la floresta у la vida libre, pero aboirece la soledad. Las aventuras pueden pripiciarse por el socorro a gentes necesitatades urgentemente de su ayuda reyes у reiiıas cuyos reinos ban sido invadi dos,rebel des que amenazan el orden publico en partes remotas,mujefes burl adas,personas cautivadas que precisan el brazo del caballero para ponerse en libertad. Elios propagan con sus armas la religion cristiana.Much.as veces tienen en dabio о mago сото mecenas. Participan en tomeos у ganan atendon femenina. No es rara la vicisitud de un personaje preso muchos' aflos por encantamiento. A! final llegan a conocer su verdadera İdentidäd, a casarşe у a ser coronados. Entonces tienen que quedarse en la corte para desempeüar sus responsabilidades, pero engendran hijos que repiten el ciclo.
8-11-2019, 17:37 Məqalənin davamı
ƏDƏBİ QƏHRƏMANIN TARİXİ, DON KİXOT OBRAZI

Müəllif: Jalə QƏNBƏRLİ

1605-ci ildə Madrid kitab satanı Fransisko de Robles Servantesİn Ağıl dərtası Lamançlı əsilzadə Don Kixot romanının ilk nüsxələrini satmağa başladı. Həmin ilin iyulunda Valensində Don Kixotun birinci hissəsinin artıq beşinci nəşrini satırdılar, 1607-ci ildə İngiltərə və Brussel nəşrləri göstərir ki, bu kitab yalnız İspaniyada deyil, başqa ölkələrdə də böyük şöhrət qazanmışdır.
Roman üzərində işin başlanması tarixini adətən 1600-cü ilə aid edirlər ki, bu vaxt heç də gənc olmayan Servantes Sevilyyamn məhbəsində borc cəzası çəkirdi. Hər halda əsərin birinci nəşrində onun icazə tarixi 1604-cü il 26 sentyabr qeyd olunur. Servantes Öz sələflərindən fərqli olaraq cəng a vəri iyə, xüsusən cəngavərlik idealına birtərəfli münasibətdən uzaq olmuşdur. Don Kixotun kitabxanasının təmizlənməsini əks etdirən məşhur fəsildən göründüyü kimi, müəllif də, onun qəhrəmanları da Qalliyalı Amadis haqqında romana ehtiram edib onu saxlayarlar, Don Kixot özü də dönə-dönə Amadisin xatirəsinə və qəhrəmanlıqlarına istinad edir. Özünün çoxplanlı və dərin məzmunu sayəsində Don Kixot adi nəzirə çərçivəsindən çıxıb insan dühasının yaratdığı ən böyük əsərlərdən biri olmuşdur.
8-11-2019, 17:23 Məqalənin davamı
AZƏRBAYCAN ŞƏRAİTİNDƏ K/T HEYVANLARININ BALAVERMƏ VƏ BALALARIN YAŞAMA QABİLİYYƏTİNİN YÜKSƏLDİLMƏSİ YOLLARI

Müəllif: Ə.В.ВƏŞİRОV

Ölkəmizdə heyvandarlıq məhsullarının bolluğunu yaratmaqda ən əsas ehtiyat mənbələrindən biri də kənd təsərrüfatı heyvanlarının qısırlılığmm ləğv edilməsi və balaların yaşama qabiliyyətinin, məhsuldarlığın yüksəldilməsdir.
Qısırlıq heyvanların bircə say artımım geri qoymaqla yox, həm də onlarm məhsuldarlığını azaldır və alman məhsulların dəyər qiymətinin yüksəlməsinə səbəb olur.
Respublikamızın bir çox təsərrüfatlarında kənd təsərrüfatı heyvanları arasmda yüksək qısırlığa (20-79%) təsadüf edilir.
Respublikamız üzrə hər yüz baş inək və camişdan 1953- cü ildə yalnız 57 bala, 1957~ci ildə 71 bala və 1958-ci ildə 76 bala alınmışdır. Heyvanların bir hissəsinin bala verməməsi, qısır qalması, bir hissəsinin bala salması və bir hissəsinin işə balasının doğulduqdan sonra ölməsi heyvandarlığı geri çəkən əsas səbəblərdəndir.
8-11-2019, 12:20 Məqalənin davamı
Öncəki 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... 46 Рекомендуем посетить сайт newprogs.net с софтом Sonrakı
Ünvan: AZ1073. Bakı ş., Yasamal r-nu,
              Mətbuat pr., 529-cu məhəllə “Azərbaycan” nəşriyyatı, 6-cı mərtəbə
Tel.:    (+994 12) 510 63 99
Mob.: (+994 50) 209 59 68
           (+994 55) 209 59 68
www.aem.az
E-mail: elmmerkezi@gmail.com