SÜDLÜK VƏ ƏTLİK NAXIRLARI NECƏ YARATMAQ OLAR?

Müəllif: Suliddln ABBASOV, Aqil Mehdiyev

Respublikamızın ekstremal şəraitini nəzərə alaraq əhalinin, ət və süd məhsullarına olan tələbatım ödəmək üçün, genetik resurslardan İstifadə olunaraq yeni tip və qrupların yaradılması alım və mütəxəsislər qarşısında duran önəmli məsələdir.
Azərbaycanda mövcud qaramalın məhsuldarlığım yüksəltmək dözümlü .xəstəliyə tutulmayan,tezyetişgən,təbiidqlim şəraitli bitgi növlərindən səmərəli istifadə edən,uzunömürlü naxırların yaradılması fermer təsərrüfatlarında və heyvandarlıqla məşğul olan mütəxəssislər üçün qarşıda duran ən aktual problemdir. Belə naxırların yaradılması dünya maldarlığında son illərdə hibridləşmə yolu ilə zebu əsasında yaradılmış cins və tiplərə əsaslanır.
6-11-2019, 12:02 Məqalənin davamı
ARIÇILIQ MƏHSULLARININ İSTEHSALI VƏ İSTEHLAKI MƏDƏNİYYƏTİ

Müəllif: Şamil QULİYEV

Dünya əhalisinin sürətli artımı, texnogen fəaliyyət və qlobal iqlim dəyişmələrinin mənfi təsirləri, ekoloji çirklənmələr nəticəsində əhalinin keyfiyyətli qida təlabatı təminatı və ərzaq təhlükəsizliyi ildən-ilə çətinləşməklə bəşəriyyətin əsas probleminə çevrilir.
Hazırda bütün dünyanı bürüyən və bir neçə il davam edəcəyi proqnozlaşdırılan qlobal maliyə böhranı və onun nəticəsi olan iqtisadi böhranının bu problemlərin həllini daha da çətinləşdirəcəyindən xəbər verir.
Yaranmış şərait hər bir ölkədə daxili imkanları yenidən qiymətləndirməklə, elm və texnologiyanın son nailiyyətlərindən maksimum bəhrələnməklə, iki istiqamətdə ərzaq təhlükəsizliyi probleminin həllinə ciddi fikir verilməlidir:
-Kənd təsərrüfatına yararlı məhdud torpaq sahələrindən səmərəli və kompleks istifadə etmə sayəsində ərazi vahidindən daha çox miqdarda və çeşiddə keyfiyyətli məhsul istehsalına nail olmaq;

6-11-2019, 11:44 Məqalənin davamı
ÖMÜR YOLU

Müəllif: Əfqan MƏMMƏDOV

Nədənsə onunla bn dəfəki söhbətimizdə soz yoldan düşdü. Günümüzün əsas mövzularından olsa da bunun bizim mətləbə dəxli olduğunu zənn etmirdim. Hər halda ilk baxışdan belə görünürdü.
O, isə uzun illərin o tayında qalmış bir şirin əhvalatı gözləri önündə canlandırıb mənə danışmağa başladı.
...1956-cı ilin may ayının son, yazın da gəl-gəl deyən günbmndon biriydi. Məktəbdən çıxıb al-yaşda bürünmüş kəndimizin aralıq yollan ilə evə tələsirdim. Buna görə də yolumu kəsədən salmağa çalışırdım.
İlin bu allı-güllü vədəsində çiçək-çiçəyi çağırsa da, yal- yamaclardan əsib gələn sərin yaz mehi üz-gözümü oxşasa da qəlbimə bir narahatlıq, həyəcan qarışıq qəribə hisslər dolmuşdu. Həb bərkiməmiş çiyinlərimdən, elə bil, ağır yük sallanırdı. Axı, qabaqdan həm buraxılış, həm do qəbul imtahanları gəlirdi.
Bu yükün altından çıxmaq üçün ürəyimdə Tanrıdan özümə təpər, dözüm diləyir, həm do tövsiyə edirdim ki, ayə, kitabdan-dəftərdən möhkəm yapış.
6-11-2019, 11:31 Məqalənin davamı
KALDERON VƏ ONUN YARADICILIĞI

Müəllif: Jalə QƏNBƏRLİ

Böyük ispan dramaturqu Don Pedro Kalderon de la Barka 17 yanvar 1600-cü ildə Madriddə kral xəzinəsinin katibi Dieqo Kalderonun evində dünyaya göz açmışdır. Təmtəraqlı adı (Pedro Kalderon de la Barka Enao de la Barreda i Pianyo) və «İnam naminə» şüarlı gözqamaşdırıcı gerbi uzun illər bir çox tədqiqatçıları onun aristokrat mənşəli olmasmı düşünməyə vadar etmişdir. Əslində orta səviyyəli bır dvoryan ailəsinə mənsub olan Kalderon ilkin təhsilini Madridin yezuitlər kolleci olan «Kolexio imperialında» almışdır. Daha sonra isə erkən itirdiyi anasının onu ruhani görmək arzusunu yerinə yetirmək məqsədi ilə Alkala de Enares, daha sonra isə Salamanka universitetinə daxil olaraq mülki və kanonik hüquqi öyrənmişdir. Salamanka universitetinə daxil olarkən atasmı İtirən Pedro burada təhsilini fasilələrlə davam etdirir, daha sonra isə ailədə baş verən problemlər onun univuersıteti tərk edərək, Madridə qayıtmağa məcbur edir. Bütövlükdə götürdükdə dramaturqun gənclik illəri barədə məlumatlar qızıl əsrin digər nümayəndələri Servantes və Lope de Veqayla ilə müqayisədə məhduddur. Lakin əldə edilmiş məlumatlara əsasən o, 1619-1623-cü illərdə Madriddə yaşayaraq, azad həyat tərzi sürür və dini karyera barədə belə düşünmürdü. Bu dövrdə o, öz dövrünün dvoryanlarmdan heç nə ilə fərqlənmir, duellərə çıxır və hətta bir dəfə bir rühaninİn bəlağətli nitqini məsxərəyə qoyduğuna görə qısa müddətli həbs edilir.


6-11-2019, 11:14 Məqalənin davamı
AZƏRBAYCAN DİLİ LEKSİKASININ KLASSİKLƏRİN, ƏDƏBİ-BƏDİİ ƏSƏRLƏRDƏ VƏ DİALEKTDƏ İŞLƏNMƏSİNƏ DAİR

Müəllif: Göyçək BAYRAMOVA

Azərbaycanda inkişaf etmiş elmlərdən biri də dilçilik elmidir. Azərbaycan dilçiliyinin, müxtəlif sahələri vardır. Bu sahələrdən biri olan dialektologiya hər hansı Ыг dilin dialektlərinm, ləhcə və şivələrinin öyrənilməsi ilə məşğul olur. Azərbaycan dilinin digər türk dilləri ilə müqavilləsinin əsasım məhz Azərbaycan dialektləri təşkil edir. Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrində dialekti vardır.
A.Meye yazır: “Dialektlərin mövcud olmasının da böyük əhəmiyyəti vardır: onların mövcud olması nəticələri həmişə bir cür olmur, lakin dialektlərin yarandığı şəraitdən aşlıdır”. Alim dialektlərin çox yığcam və mənalı izahını vermişdir. “Dialekt, hər şeydən əwəl, vəhdətdə olan müxtəlifliklə, müxtəliflikdə olan vəhdətlə səciyyələnir.”

6-11-2019, 11:07 Məqalənin davamı
İSPAN DİLLİ ÖLƏKƏLƏRİN MÜRACİƏT FORMASINDA ŞƏXS ƏVƏZLİKLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ

Müəllif: Rəhimə MƏMMƏDOVA

Latın Amerikası ölkələrində ispan dilinin statusuna bir çox xarici Hnqvistlər müxtəlif nöqteyi nəzərdən yanaşırlar. Hər bir Latm America Ölkələsinin mətnlərində dilin özünə məxsus dəyişiklərini tədqiq etsək onda görərik ki, ispan və amerika-ispan variantı arasmda fikir ayrılığına baxmayaraq, kasteyano dilinin əsas strukturu olduğu kimi qorunub saxlanılmışdır. Sadəcə olaraq hər bir ispan dilli ölkə öz tarixini, mədəniyyətini, ziyalılığiın və incəsənətini terenüm edən milli dil variantları ilə bir-birindən fərqlənir. Belə məlum olunur ki, hər bir Latm Amerika Ölkəsinin milli variantı kasteyanonun əsas quruluşunu tamamilə qoruyub saxlayaraq, onun daxili qanunları çərçivəsində dəyişikliklərə uğrayır. Bu dəyişikliklər də həmin xalqm tarixi, mədəniyyəti, incəsənəti və elmi inkişafi ilə yanaşı social faktorla da sıx elaqdardır. Social faktorlara aid bir misal çəkə bilərik, buda Ekvadorda kənd əhalisinin hörmət mənasında tez-tez mütaciət etdiyi “su mercyd” social təbəqələr arasmda fərqi aciq-aydm göstərir. Təəssüflər olsun ki, təqribən XX əsrin sonlanna qədər bu ölkədə dırnaq arası desək “feodalizm münasibətlər anlayışı hələ də mövcud olması "su merced” və ya "su mercy ” hörmət və izzət mənasım qoruyub saxlamaqdadır. Halbu ki, "su merced/ əlahəzrət’’ digər ispan dilli ölkələrdə (Mexiko, Çili, Arxentina) və Priney yarımadasında müasir dövrdə köhnəlmiş söz kimi, başqa sözlə desək, arxeizm hesab edilir.



6-11-2019, 10:57 Məqalənin davamı
İSPAN DİLİNDƏ FRAZEOLOJİ BİRƏŞMƏLƏRİN AZƏRBAYCAN DİLİNƏ TƏRCÜMƏ YOLLARI

Müəllif: Lalə İBADOVA

Hər bir dilin özünəməxsus xarakterlərinin olması həmin dilin keçdiyi tarixi, mədəni , məişət dəyişiklərindən asılıdır. Onun məxsus olduğu xalqın yaşadığı bəzən adi coğrafi xüsusiyyətlər belə dilin strukturuna güclü təsir edə bilir,xüsusən də bu Özünü frazeolojİ birləşmələrdə öz əksini tapır.
İspan dilinin daxil olduğu roman-german dillərini hind avropa dillərindən fərgləndirən əsas xüsusuiyyətlərdən biri burada feli birləşmələrin özünəməxsus mürəkkəb və başqa heç bir dildə rast gəlinməyən xüsusiyyətlərinə malik olmasıdır.
Azərbaycan dilində də həmin fellİ birləşmələrin ispan dilindən tərcüməsi zamanı dilimizin zəngin grammatik ifadələrindən və feli birləşmələrindən İstifadə etməklə düzgün mənanı ifadə etmək olur.


6-11-2019, 10:51 Məqalənin davamı
İNGİLİS DİLİNDƏ RİTMİK VÄRİATİVLİYƏ DAİR BƏZİ QEYDLƏR

Müəllif: Gülbəniz NURƏLİYEVA

Qeyd etmək lazımdır ki, rİtm linqvistik bir anlayış kimi seqment və surpaseqment vahidlərlə, o cümlədən şəs, heca, söz, söz birləşməsi, cümlə, misra vasitəsilə, başqa sözlə, leksik, sintaktik və prosodik vasitələrlə realizə olunur (8). Ritm əksər hallarda qeyd olunan vahidlərin kombinasiyası ilə özünü təzahür etdirir. Danışıq aktmda ritm seqment vahidlərin zəminində əsasən prosodik vasitələrlə realizə olunur. Danışıq aktı, canlı danışıq təbii olaraq nəfəs alıb-vermə prosesi ilə sıx bağlıdır. Belə ki, danışıq fəaliyyəti, eləcə də ınsanm hər bir digər fəaliyyəti fizioloji faktorlarla şərtlənir və onların arasında bəziləri ritmik səciyyəlidir. Danışıq aktında, canlı danışıqda ritmin ti-pi dillərdən asılı olur. Bu baxımdan hnqvistlər dilləri iki qrupa bölürlər: 1) he-cah ritm tipi; 2) vurğulu ritm. tipi. Hecab ritm tipində danışan şəxs (dil daşıyıcısı) hecaların vurğulu və vurğusuz olmasından asıh olmayaraq, hər bir hecanın tələffüzünə təqribən bərabər vaxt (zaman) sərf edir və bu da dinləyicidə qmq-qınq ritm təəssüratından çox bərabərsəviyyəli ahəstə ritm təssüratı yaradır. Hecalı ritm tipinə fransız, ispan, o cümlədən Azərbaycan dili aid edilir.



6-11-2019, 10:30 Məqalənin davamı
ШИРОКО РАЗВИВАТЬ УНИКАЛЬНЫЕ МЕСТНЫЕ ГЕНОФОНДЫ ЖИВОТНОВОДСТВА АЗЕРБАЙДЖАНА

Müəıllif: Сделан как доклад на заседании Президиума Научно-технического
              Совета Госагропрома Азерб.ССР. 22 августа 1986 г.

Буйвол, как уникальный генофонд, невосприимчивый к радиации и болезням необходимо развивать в Азербайджане.
Буйвол обладает такими ценнейшими биологическими свойствами как невосприимчивость к радиации, стойкость против многих болезней, а продукты его обладают лечебно-диетическим свойством, выведения из организма радиации, кроветворением и прекрасными вкусовыми качествами и они при хранении долго сохраняют свое качество, снимают отравления, лечат малокровье и белокровье, тяжелые желудочно- кишечные заболевания и др.


5-11-2019, 20:51 Məqalənin davamı
КОМПЛЕКСНЫЙ ПОДХОД К ПОВЫШЕНИЮ КАЧЕСТВА ПРОДУКЦИИ И ЭФФЕКТИВНОСТИ ПРОИЗВОДСТВА В СИСТЕМЕ ГОСКОМВИНПРОМА АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ ССР

Müəllif: Отчетный доклад Э.Б.БАШИРОВ

Госкомвикпромом Азерб.ССР проделана определенная работа по выполнению продовольственной программы, повышению эффективности производства и качества продукции.
В результате принятых мер в XI пятилетке достигнут существенный рост производства винограда и винодельческой промышленности, зерна, животноводческой продукции, овощей, картофеля и бахчевых. Так, по сравнению с 1980 годом темп роста составляет в 1985 году по производству винограда 19%, зерна - 36,4%, мяса - 17%, молока - 22%, яиц - 16,4%, по удою молока от коровы - 225 кг, среднесдаточный вес КРС - 55 кг, урожайность зерновых на 7,1 ц/га, и сверхплановые сдачи составляют по мясу 779 тонн, молоку -14.642 т., яйцам -14,254 тыс. пгг.
5-11-2019, 20:44 Məqalənin davamı
Öncəki 1 ... 4 5 6 7 8 9 10 11 12 ... 46 Рекомендуем посетить сайт newprogs.net с софтом Sonrakı
Ünvan: AZ1073. Bakı ş., Yasamal r-nu,
              Mətbuat pr., 529-cu məhəllə “Azərbaycan” nəşriyyatı, 6-cı mərtəbə
Tel.:    (+994 12) 510 63 99
Mob.: (+994 50) 209 59 68
           (+994 55) 209 59 68
www.aem.az
E-mail: elmmerkezi@gmail.com