YENİYETMƏLƏRDƏ İNTERNET ASILILIĞI İLƏ AQRESSİV DAVRANIŞLAR ARASINDA ƏLAQƏNİN TƏHLİLİ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/130-136
Xədicə Eyvaz qızı Həbibullayeva
Xəzər universiteti 

YENİYETMƏLƏRDƏ İNTERNET ASILILIĞI İLƏ 
AQRESSİV DAVRANIŞLAR ARASINDA ƏLAQƏNİN TƏHLİLİ

Açar sözlər: İnternet asılılığı, aqressiv davranışlar, yeniyetməlik dövrü 
Key words: Internet addiction, aggressive behavior, adolescence 
Ключевые слова: Интернет-зависимость, агрессивное поведение, подростковый возраст

Giriş
Məqsədi: İnternet asılılığının subalt göstəriciləri ilə aqressiya göstəriciləri arasında əlaqənin müəyyənləşdirilməsindən ibarətdir. 
Aktuallığı: İnternetin sürətli şəkildə inkişafı və artması tədqiqatların mütəmadi aparılması üçün şərait yaradır. Müxtəlif illərdə internet istifadəsinə olan ehtiyacların dəyişməsi araşdırmaların davamlı aparı-lmasının zəruriliyini formalaşdırır.  
Tədqiqatın obyekti: Tədqiqat Nəsimi rayonu 266 saylı tam orta məktəbdə kiçik və böyük yeniyetmələr üzərində aparılmışdır. Araşdırmada 137 respondent iştirak etmişdir.
Metodlar: Tədqiqat müəyyən meyarlar əsasında, təsadüfi seçilmiş yeniyetmələr üzərində aparlmışdır. Yeniyetmələrdə internet asılılığı ilə aqressiv davranışlar arasında statistik əlaqənin təhlilindən ibarətdir. 
Nəticə: Aparılan tədqiqatın nəticəsində internet asılılığının bəzi göstəriciləri ilə bəzi aqressiv davranışlar arasında əlaqə tapılmışdır. İrəli sürülən fərziyyə özünü doğrultmuşdur. İnternet əksikliyi göstəricisi ilə qəzəb göstəricisi arasında böyük statistik əhəmiyyətli əlaqə tapılmışdır. Tədqiqatın nəticələri bundan sonra aparılacaq elmi işlərin təhlili və məqsədi üçün böyük rol oynayır.  

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [200,57 Kb] (yüklənib: 3)
14-06-2020, 09:40 Məqalənin davamı
MOBBİNQ FENOMENİ VƏ ONUN YARATDIĞI FƏSADLAR

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/53/178-182
Lalə Məhəmməd qızı Cabbarova
Bakı Dövlət Universiteti
Dəniz Qalib qızı Umarova
Xəzər Universiteti

MOBBİNQ FENOMENİ VƏ ONUN YARATDIĞI FƏSADLAR

Açar sözlər: mobbinq, psixoloji zorakılıq, iş yeri, psixoloji sağlamlıq
Key words: mobbing, psychological violence, workplace, psychological health
Ключевые слова: моббинг, психологическое насилие, рабочее место, психологическое здоровье

Giriş
Öz maddi təlabatlarını ödəmək naminə insanların bir çoxu günün böyük bir qismini iş yerində keçirirlər. İşini layiqincə yerinə yetirmək, uğur qazanmaq, dəyişən rəqabətə uyğunlaşmaq arzu edilən bir hal olmaqla yanaşı iş həyatının əsas amillərindən birinə çevrilib. Adi gündəlik həyatımızın bir çox sahəsində olduğu ki­mi, iş həyatında da bir sıra problemlər müşahidə olunmaqdadır. Fərqli şəxsi xüsusiyyətləri, düşüncələri, məqsəd­ləri və gözləntiləri olan şəxslərin bir araya gəldiyi iş mühitində bəzi zamanlarda psixoloji təzyiq, zorakılıq kimi hallara rast gəlindiyi müşahidə olunmaqdadır. Mobbinq son dövrlər işçilərin iş həyatında qar­şı­laşdıqları qlobal problemlərdən biri olub psixologiya, psixiatriya, hüquq, iqtisadiyyat, sosiologiya və s. kimi elm sahələri tərəfindən geniş şəkildə araşdırılmaqdadır.
Dilimizdə yeni olan mobbinq sözünün məna çalarına nəzər saldıqda güzəran  həyatında istifadə olunan bir çox deyimləri nümunə olaraq göstərmək olar: "quyusunu qazmaq", "torbasını tikmək", "gözdən salmaq", "üzü­nə gülüb arxasınca danışmaq" və s. kimi ifadələr əslində özündə mobbinqin səciyyəvi xüsusiyyətlərini əks etdirir. Adı çəkilən davranışlar hər biri özündə neqativ niyyəti əks etdirərək qarşı tərəfə zərər verməyə istiqamətlənir. Ədəbiyyatlarda müxtəlif dövrlərdə iş yerində mobbinqi ifadə etmək üçün H.Leyman (1990) psixoloji terror, C.Brodski (1976) təcavüz, C.Vilson (1991) iş yeri travması, İ.Sailifors (1987) günah keçisi, S.Kile (1990) sağlamlığı təhlükədə qoyan liderlik və s. kimi ifadələrdən istifadə etmişdir (Einarsen, 2000: 382). Terminin dəqiq bir qarşılığının olmaması səbəbi ilə bir çox dillərdə bu termin tərcümə olunmadan, mob­binq şəklində istifadə edilməkdədir (Beycan, 2014: 2). Məhz bu qeyd olunanları nəzərə alaraq, "mob­binq" anlayışının bir termin kimi Azərbaycan dilində saxlanılması məqsədə uyğun hesab edilmişdir.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [194,41 Kb] (yüklənib: 29)
14-05-2020, 11:52 Məqalənin davamı
YENİYETMƏ YAŞI DÖVRÜNDƏ ŞƏXSİYYƏTLƏRARASI MÜNASİBƏTLƏR

DOI: 10.36719/AEM/2007-2019/47/115-117
Müəllif: Sevda İbrahim qızı Mansurova

Açar sözlər: yeniyetmə, problem , ünsiyyət, fəaliyyət, inkişaf
Кеу words: teenager, problem, communication, activity, development
Kлючевые слова: подросток, проблема,  общение, деятельность, развитие

İnsan doğulduğu andan etibarən münasibətlər sisteminə daxil olur. Aydın məsələdir ki, yeni doğulmuş uşağın inkişafının bütün mərhələləri fərqli istiqamətlərdə gedir. Belə ki, müxtəlif alimlər ontogenetik inkişafin hər bir mərhələsində, hər bir yaş dövründə müxtəlif aparıcı fəaliyyət növlərinin təsnifatını vermişdir. Hər bir fəaliyyət münasibətlər daxilində mövcuddur. Yəni münasibətlər fəaliyyətin gedişini, inkişafını, nəticəsini istiqamətləndirir. Ünsiyyət də? fəaliyyət də münasibətləri şərtləndirərək psixi inkişafa zəmin yaradır. Psixi inkişafın qanunauyğun şəkildə getməsi üçün inkişafın hər bir mərhələsində zəruri olan, tələbata , çevrilən münasibətlər təmin olunmalıdır.


1-11-2019, 12:25 Məqalənin davamı
AİLƏ TƏRBİYƏSİNİN ŞƏXSİYYƏTİN FORMALAŞMASINA TƏSİRİ

Müəllif: Mansurova Sevda İbrahim qızı
Açar sözlər: ailə, şəxsiyyət,tərbiyə, cəmiyyət, ünsiyyət
Key words: family, person, education, society, comunication
Ключевые слова: семья, личность, воспитание, общество, общение
 

Hər bir insan dünyaya fərd kimi gəlir və müəyyən sosial keyfiyyətlərə yiyələndikcə şəxsiyyətə çevrilir. Fərdin şəxsiyyət kimi formalaşmasında bioloji amillər, sosial amillər və tərbiyənin xüsusi rolu vardır. Məlum olduğu kimi hər bir fərdin cəmiyyətdə bir şəxsiyyət kimi formalaşmasında digər faktorlarla yanaşı ailə tərbiyəsinində rolu danilmazdır. Ailə hər bir fərdin doğulub, boya - başa çatdığı kiçik bir cəmiyyətdir. Uşaq hələ müəyyən yaşa çatıb, sosiallaşana qədər ailədə mövcud mühitə uyğun olaraq tərbiyə alır və bu istiqamət¬də inkişaf edir. Təbii ki, uşağın genetik xüsusiyyətlərini də nəzərə alaraq ailə tərbiyəsinin onun formalaş¬masına təsiri məsələlərinə diqqət yetirək. Belə ki, bildiyimiz kimi hər bir uşaq anadan olarkən müəyyən sinir tipinə, temperament xüsusiyyətinə malikdir. Bir ailədə doğulan bir neçə övladın hər birinin fərqli tempera¬ment tipinə malik olması hamıya məlumdur. Temperament tipindən asılı olaraq hər bir uşağın fərqli davranışı, reaksiyaları, həsaslığı, aktivliyi, ümumiyyətlə fərqli xüsisiyyətləri yaranacaqdır. Bu isə o deməkdir ki, hər hansisa bir situasiyada bacı-qardaşların hər biri fərqli reaksiya, münasibət göstərəcəkdir. Əgər bir ailədə fərqli xarakterli uşaqlar böyüyürsə, bu ailədə valideyinlərin onlara eyni tərzdə yanaşmaları, ümumiyyət¬lə ailədə bir təriyə üsulunun tətbiq edilməsi nə dərəcədə düzgün olar.?

28-10-2019, 11:48 Məqalənin davamı
PSYCHOLOGICAL FEATURES OF PERSONNALITY OF MODERN MANAGER OF SOCIO-CULTURAL ACTIVITY

Müəllif: V.V.Liubarets 
Key words: psychological features, personality traits, manager, socio-cultural activity.
Açar sözlər: psixoloji xüsusiyyətlər, şəxsi keyfiyyətlər, menecer, sosial-mədəni fəaliyyət
Ключевые слова: психологические особенности, личностные качества, менеджер, социокультурная деятельность
 

Formulation of the problem. Today, the attention of practitioners and researchers is drawn to the issue of professional perfection of managers of the socio-cultural sphere (SCS).
Together with the requirements of the labor market to the modern manager of SCS, the criteria for readiness for professional activity that require employers to carefully select specialists are constantly changing. This is explained by the fact that the manager who works in the SCS must have special traits and abilities, organizational skills, abilities for public creative activity.
The SCA manager is an ambiguous person who combines the quality of a manager, organizer, marketer, creator, social worker, teacher, psychologist, public relations specialist, and much more.
The manager of socio-cultural activity (SKA) must be ready to adapt to constant transformations in the socio-cultural sphere, using his own arsenal of personal qualities.
Analysis of basic research and publications. Features of the individual managers of socio-cultural activities are the subject of many studies and have their own specifics. Thus, the problem of studying personal characteristics that determine the effectiveness of the manager's work was studied by such researchers as V. Glushkov, V. Golovach, R. Goodman, P. Doney, D. Eymor, T. Zatonatska, D. Zeldman, A. Kantarovich, L. Karamushka, M. Makarova, D. McNeight, N. Medzhibovska, B. Mizyuk, G. Minz, M. Lukashevich, J. Nielsen, V. Panferov, P. Ribers, F. Khmil, D. Chafi, S. Chen, D. Schneider.

25-10-2019, 15:15 Məqalənin davamı
Ünvan: AZ1073. Bakı ş., Yasamal r-nu,
              Mətbuat pr., 529-cu məhəllə “Azərbaycan” nəşriyyatı, 6-cı mərtəbə
Tel.:    (+994 12) 510 63 99
Mob.: (+994 50) 209 59 68
           (+994 55) 209 59 68
www.aem.az
E-mail: [email protected]