NEFTLƏ ÇİRKLƏNMİŞ ƏRAZİLƏRİN BƏRPA EDİLMƏSİ ÜSULLARI

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/126-129
Nərmin Akif qızı Salamlı
Bakı Dövlət Universiteti

NEFTLƏ ÇİRKLƏNMİŞ ƏRAZİLƏRİN BƏRPA EDİLMƏSİ ÜSULLARI

Açar sözlər: neft, çirkli ərazi, fitomeliorasiya, ekoloji problemlər, rekultivasiya, bərpa.
Key words: oil, polluted area, phytomelioration, environmental problems, reclamation, restoration.
Ключевые слова: нефть, загрязненная территория, фитомелиорация, экологические проблемы, рекультивация, восстановление.

Giriş
Neft və neft məhsulları ilə çirklənmə, neft sənayesinin inkişaf etdiyi ərazilərdə geniş yayılmış vəziyyətdir və bu ərazilərə böyük ziyan vurur, təbii ekosistemlərin deformasiyasına səbəb olur, yer qabığının xüsusiyyətlərinin dəyişməsi və yaşayış yerlərinin tamamilə məhv edilməsi ilə xarakterizə olunur. Məlumdur ki, göbələklər, xüsusilə mikrosetlər ekosistemlərdə yaşayan mikrob icmalarının ən vacib komponentlərindən biridir və müxtəlif torpaq növlərində üzvi maddələrin məhv edilməsində əsas rol oynayır. Buna görə də neftlə çirklənmiş ərazilərin bərpası aktual məsələlərdən biridir. Aqro-hidro və biomeliorativ tədbirlər torpaqların yaxşılaşmasına kömək edir. 
Neftlə çirklənmiş torpaqlar neft və qazın hasilatı, daşınması və emalı nəticəsində çirklənmiş, korlanmış və neft tullantılarına basdırılmış neft sahələridir. Neft tullantıları ilə çirklənmiş ərazilər, buruq meydançaları ərazisində ən çox yayılmışdır və geniş bir ərazini əhatə edir.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [191,57 Kb] (yüklənib: 2)
14-06-2020, 09:36 Məqalənin davamı
MÜASİR ŞƏRAİTDƏ AZƏRBAYCANIN VALYUTA SİYASƏTİNİN TƏKMİLLƏŞDİRİLMƏSİ VƏZİFƏLƏRİ VƏ İSTİQAMƏTLƏRİ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/122-125
Kamil Səyavuş oğlu Dəmirli
Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti

MÜASİR ŞƏRAİTDƏ AZƏRBAYCANIN VALYUTA SİYASƏTİNİN 
TƏKMİLLƏŞDİRİLMƏSİ VƏZİFƏLƏRİ VƏ İSTİQAMƏTLƏRİ

Açar sözlər: valyuta siyasəti, əmtəə ticarəti, valyuta ehtiyatları, tədiyə balansı, neft-qaz, saldo, nəqliyyat, tranzit xidmət, beynəlxalq, kapital, perspektivlik  
Key words: monetary policy, commodity trade foreign exchange reserves, balance of payments, oil and gas, balance, transportation, transit service, international, capital, perspective  
Ключевые слова: денежно-кредитная политика, товарная торговля, валютные резервы, платежный баланс, нефти и газа, баланс, транспорт, транзитный сервис, международный, капитал, перспектива 

Bazar iqtisadiyyatının tənzimlənməsi sistemində valyuta siyasəti mühüm yer tutur. Valyuta siyasəti ümumdünya təsərrüfat əlaqələri sistemində iqtisadiyyatın daxili və xarici dinamik müvazinətini təmin etmək, beynəlxalq ödəmələri müəyyən bir sistem daxilində yerinə yetirmək və xarici ödaniş balansını tənzimləmək məqsədilə ölkənin cari və strateji məqsədlərinə uyğun olaraq hökümətin həyata keçirdiyi tədbirlərin məcmusudur. Valyuta siyasəti hüquqi cəhətdən valyuta qanunvericiliyinə,yəni ölkədə və onun sərhədləri xaricində valyuta dəyərləri ilə əməliyyatlar aparılması qaydalarını tənzimləyən hüquqi normalar toplusu, habelə valyuta normaları üzrə dövlətlər arasında ikitərəfli və çoxtərəfli müqavilələri rəsmiləşdirilir.
Milli valyuta sistemi – milli qanunvericiliklə müəyyan edilən ayrı-ayrı ölkələrin valyuta münasibətlərinin təşkili formasını ifadə edir. Milli valyuta sistemlərinin asasını dövlətin qanunla müayyən etdiyi milli valyuta taşkil edir. Milli pul beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə istifadə edildikdə valyuta olur.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [148,62 Kb] (yüklənib: 2)



14-06-2020, 09:17 Məqalənin davamı
ƏRZAQ TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİNİN İNKİŞAF İSTİQAMƏTLƏRİ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/117-121
Samirə İlham qızı Ziyadzadə
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti (UNEC)

ƏRZAQ TƏHLÜKƏSİZLİYİNİN TƏMİN EDİLMƏSİNİN İNKİŞAF İSTİQAMƏTLƏRİ

Açar sözlər: ərzaq təhlükəsizliyi, qida məhsulları, istehsal prosesi
Key words: food security, food, manufacturing process
Ключевые слова: продовольственная безопасность, продукты питания, производственный процесс

Giriş
Ərzaq təhlükəsizliyi bütünlükdə, ölkənin iqtisadi təhlükəsizlik sistemində çox vacib yerə malikdir. Belə ki, ərzaq təhlükəsizliyi kənd təsərrüfatının lazimi səviyyədə inkişaf etməsi ilə sıx bağlıdır. Eyni zamanda ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsinin strateji problem kimi ön plana çəkilməsinin əsas səbəbi odur ki, makroiqtisadi sabitliyin pozulma ehtimalı, iqtisadi inkişaf problemlərinin daima mövcud olması, əhalinin ərzaqla təmin olunmasının xarici bazarlardan asılılığının ümumilli mənafelərə ziyan vura bilməsidir. Qeyd etmək lazımdır ki, ərzaq təhlükəsizliyinə bir sıra amillər təsir edir. Belə ki, daxili bazarda yerli istehsalın artırılması mühüm əhəmiyyət kəsb edirsə, bu zaman bazarda məhsulun qiyməti, məhsulun keyfiyyəti, əhalinin alıcılıq qabilliyyəti kimi amillər nəzərə alınnmalıdır.Əgər əhalinin alıcılıq qabiliyyəti aşağı və bazarda qiymətlərin yüksək olarsa, bu vəziyyət ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mənfi təsir göstərər. Ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunmasında böyük rol oynayan daxili ərzaq bazarının xarici rəqabətin neqativ təsirlərindən qorunması olduqca vacib tədbirlərdən biridir. Bazar iştirakçılarının maraqlarını təmin etmək üçün ərzaq bazarı düzgün tənzimlənməlidir. Bazar şəraitində iqtisadçılar aqrar-sənaye istehsalı probleminə xüsusilə önəmli yanaşmalıdırlar.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [153,67 Kb] (yüklənib: 1)
14-06-2020, 09:12 Məqalənin davamı
TURİZM SƏNAYESİNİN MÜASİR VƏZİYYƏTİ VƏ İNKİŞAF PERSPEKTİVLƏRİ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/114-116
Rövlan Abid oğlu Seyidov
Bakı Mühəndislik Universiteti

TURİZM SƏNAYESİNİN MÜASİR VƏZİYYƏTİ VƏ İNKİŞAF PERSPEKTİVLƏRİ

Açar sözlər: turizm sənayesi, xidmət sahələri, səyahət, məhsul, xidmət  
Key words: tourism industry, service areas, travel, products, services  
Ключевые слова: индустрия туризма, сферы обслуживания, путешествия, товары, услуги

Giriş
Məqalə öz aktuallığı ilə seçilir çünki, turizm sənayesinin müasir vəziyyətin öyrənilməsi və onun inkişaf perspektivlərinin təhlili aktuallığı ilə seçilir. Dövlətlərin iqtisadiyyatı ilk öncə təbii sərvətlər əsasında qurulur və inkişaf edir. Amma bir iş var ki, təbii ehtiyatlar tükənəndir. Bu baxımdan indi bütün ölkələrdə daha çox tükənməz resurslara söykənən iqtisadi layihələrə başlayırlar. Şübhəsiz, turizm sənayesinin predmeti məhz dünya durduqca duran insandır. Demək, sənayenin bu qolu əbədilik qazanmaq üçün birinci pillədə qərarlaşıb. Belə olan təqdirdə isə onun gəlirliliyi də əbədi olmalıdır. Elə bu səbəbdən də müasir dövrdə, necə deyərlər, ekoloji təmiz turizm sənayesinə bütün ölkələrdə diqqət artır.
Turizm sənayesinin inkişafı həm iqtisadiyyatın güclü amili, həm təsirli sosial institut, həm də cəmiyyətdə ictimai rifah və mədəniyyətin göstəricisi kimi insanın həyat səviyyəsinin yüksəlməsinə, mənəvi zənginləşməsinə kömək edir. 

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [144,09 Kb] (yüklənib: 1)



14-06-2020, 09:09 Məqalənin davamı
İNSAN RESURSLARININ İDARƏ OLUNMASINDA PERSONAL TAPMA, SEÇMƏ VƏ YERLƏŞDİRİLMƏSİ İLƏ BAĞLI PROBLEMLƏR

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/111-113
Mirzəbala Təbrik oğlu Poladov
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti

İNSAN RESURSLARININ İDARƏ OLUNMASINDA PERSONAL TAPMA, 
SEÇMƏ VƏ YERLƏŞDİRİLMƏSİ İLƏ BAĞLI PROBLEMLƏR

Açar sözlər: insan Resursları, işçi seçmə, işçi yerləşdirmə 
Key words: human resource management, personnel selection, personnel placement
Ключевые слова: управление человеческими ресурсами, подбор персонала, размещение персонала 

Giriş
Elmi idarəetmə təcrübələrinin başladığı tarixlərdən 1950-ci ilə qədər insan amilinin əhəmiyyəti şirkətlər üçün tam aydın deyildi və bunu 1950-ci ildən sonra şirkətlər tərəfindən başa düşülməyə başlamışdır. Insanın gücü, günümüzdə bir şirkətə yön verən, onu uğura və uğursuzluğa aparan ən vacib ünsürdür. Qloballaşmanın səbəb olduğu informasiya və texnologiyanın inkişafı, şirkət və müəssisələri daha keyfiyyətli insan resursuna sahib olmağı tələb etməkdədir.
Kadrların tapılması və seçilməsi; İnsan resurslarının digər funksiyaları ilə yanaşı, qarşıya qoyulan ümumi məqsədləri effektiv şəkildə yerinə yetirməkdə əhəmiyyətli bir təsir göstərir. İnsan resursunun seçimi prosesinə, teşkilati strukturda boş yerlərə ixtisaslı namizədlərdən bir hovuz yaratma fəaliyyətlərini; insan resursunu tapma müddəti, namizəd hovuzundan işin tələblərinə uyğun namizədi müəyyənləşdirilib yerləşdirilməsi fəaliyyətləri isə insan resursunu seçmə prosesinə aid edilir. Şirkətlərin rentabelli və rəqabət yolu ilə üstünlük əldə etmələrində, düzgün işləyənləri tapmaq böyük önəmə sahibdir. Doğru insanları doğru iş yerlərində yerləşdirən şirkətlər başqa firmalara nəzərən bir adım öndədir.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [140,49 Kb] (yüklənib: 2)
14-06-2020, 09:06 Məqalənin davamı
MİLLİ MƏNƏVİ DƏYƏRLƏR VƏ KİBER TƏHLÜKƏ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/107-110
Şahin Azər oğlu Zeynalov

MİLLİ MƏNƏVİ DƏYƏRLƏR VƏ KİBER TƏHLÜKƏ

Açar sözlər: milli dəyər, kiber məkan, sosial mühit
Key words: national value, cyber space, social environment
Ключевые слова: национальные ценности, киберпространство, социальное окружение

XXI əsrin başlanğıcında meydana gələn kiber təhlükə öz xüsusiyyəti ilə qarşısına qoyulan məqsədlərə çatmaq üçün ortaya çıxmış bir anlayışdır. İlk növbədə kiber təhlükə anlayışının meydana gəlməsini araşdır¬maq¬la qarşıya qoyulan məqsədi daha aydın başa düşməyə və bu təhlükə ilə mübarizə aparmağın daha optimal yolunu müəyyənləşdirə bilərik. Beləliklə, ilk öncə kiber məkan, kiber təhlükə, kiber terrorizm, kiber cinayət kimi anlayışların niyə yaranması və bütün dünya dövlətlərinin bu təhlükə ilə mübarizə aparmasına diqqət yetirək.
Soyuq müharibənin sona yetməsi ilə meydana gələn dünyanın yeni dünya nizamı, yəni ABŞ - ın yeni stra¬te¬giyasi dünyanı qlobal məkanda daima müxtəlif üsullarla nəzarət etməyi hədəfə almışdı. Buna şərait yaradan amil isə keçmişdə olan dövlətlərarası sərhədlərin yox olması ilə hamının bir - biri ilə münasibətdə olmasını şərtləndirdi. Müxtəlif sivilizasiyalar arasında olan münasibətlərin həll edilməsi zərurətinin ortaya çıxarılması hamının bir araya gəlməsi ilə bunu aradan qaldırmağa vadar etdi. Buna əsas isə SSRİ - nin dağıl¬ması ilə müstəqillik qazanan dövlətlərin siyasi,iqtisadi, sosial əsaslarının zəif olması və gələcək inkişaf prioritetlərinin dəqiq olmaması idi. 

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [147,3 Kb] (yüklənib: 1)



14-06-2020, 08:48 Məqalənin davamı
AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ MONETAR SİYASƏTİ

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/54/103-106
Kamil Səyavuş oğlu Dəmirli
Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ MONETAR SİYASƏTİ

Açar sözlər: maliyyə, monetar siyasət, Mərkəzi Bank, məzənnə, iqtisadiyyat, valyuta, maliyyə böhranı  
Key words: finance, monetary policy Central Bank exchange rate economy financial crisis
Ключевые слова: финансы, денежно-кредитная политика, Центральный Банк, обменный курс, валюта, экономика, финансовый кризис 

Ölkənin strateji siyasətinin ən vacib halqalarından biri də dövlətin həyata keçirtdiyi iqtisadi siyasətdir. İqtisadi ədəbiyyatda iqtisadi siyasətin iki qanadından biri fiskal siyasətdirsə digəri məhz monetar (pul) siya­sət­­dir. Monetar siyasəti iqtisadiyyata qısa və uzunmüddətli dövrdə təsir uzun, unikal və vacib bir alətdir. Əksər dövlətlərdə olduğu kimi Azərbaycanın da monetar siyasətini Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (bundan sonra Mərkəzi Bank) hayata keçirir.
Ümummilli lider Heydər Əliyev zamanında düzgün olaraq vurğulamışdır ki, Mərkəzi Bank ölkənin ən mö­tə­bər qurumlarından biridir. Mərkəzi Bank ölkənin bütün maliyyə sisteminə nəzarət funksiyasını daşıyır ki, bura da monetar siyasətinin formalaşdırılması və həyata keçirilməsi, pul təklifinə və banklara nəzarət, ölkənin beynəlxalq valyuta ehtiyatlarının idarə edilməsi və bu kimi onlarla vacib vəzifələr daxildir.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [153,76 Kb] (yüklənib: 4)



14-06-2020, 08:37 Məqalənin davamı
PRACTICE FOR APPLYING SOCIAL INNOVATIONS IN SOCIAL FIELD ABROAD

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/53/174-177
Tural Novruz Ismayilzadeh
Baku State University

PRACTICE FOR APPLYING SOCIAL INNOVATIONS IN SOCIAL FIELD ABROAD

Key words: social policy, social innovation, social technologies, social development, the effectiveness of social innovation, social management and social concepts 
Açar sözlər: sosial siyasət, sosial innovasiyalar, sosial texnologiyalar, sosial inkişaf, sosial innovasiyanın effektivliyi, sosial idarəetmə və sosial konsepsiyalar 
Ключевые слова: социальная политика, социальные инновации, социальные технологии, социальное развитие, эффективности социальной инновации, социальное управление и социальные концепции 

Introduction
As it is known to everyone, innovative social technologies are a set of techniques and methods aimed at studying, updating and optimizing innovative activities, where, as a consequence, innovations are created and materialized, causing qualitative changes in various spheres of life, focused on the rational use of ma­terial, economic and social resources. 
Innovative practice has always been complex and ambiguous. The solution of a number of problems revealed in the modern conditions of its development requires the use of social and humanitarian knowledge as a means of optimizing innovative processes and building innovative activities at all levels. This envisages the establishment of a flexible, sound system of scientific support for innovations, considering the specifics and characteristics of perception, assessment, adaptation of elements of the social system to new conditions of life.

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [141,13 Kb] (yüklənib: 4)
14-05-2020, 11:49 Məqalənin davamı
AZƏRBAYCAN VƏ MULTİKULTURALİZM

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/53/171-173
Samir Zülfiqar oğlu İsgəndərli
Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti

AZƏRBAYCAN VƏ MULTİKULTURALİZM

Açar sözlər: Beynəlxalq münasibətlər, Qloballaşma, Milli-mədəni kimlik
Key words: International relations, Globalization, National-cultural identity
Kлючевые слова: Международные отношения, Глобализация, Национально-культурная идентичность

Azərbaycanda tarixən birgə məskunlaşan xalqlar, toplumlar özlərini azad, firavan hiss еdiblər. Çünki onlar özlərinə həmişə tolеrant münasibət görüb, sıxılmadan yaşayıb, yaşayır və mədəniyyətlərini yaşadırlar. Bu gün ölkəmizdə başqa xalqların nümayəndələri öz dini inanсlarına uyğun ibadət еdir, öz ana dillərində təhsil ala bilir, hеç bir yad münasibətlə qarşılaşmadan müxtəlif sahələrdə öz töhfələrini vеrirlər. Müxtəlif dövrlərdə ölkəmizdə qеyri-müsəlman olan insanlar üçün də ibadət yеrləri, sinaqoqlar, kilsələr fəaliyyət göstərib və hazırda da onlar öz fəaliyyətlərini davam еtdirirlər.
Hеç kimə gizli dеyil ki, Azərbayсanda dini konfеssiyalar arasındakı münasibətlərin özəyində bir-birinin mənəvi dəyərlərinə və dini inanсına dərin hörmət dayanır. Bu da onu dеməyə haqq qazandırır ki, Azərbayсan multikulturalizmin əsas mərkəzlərindən biridir. Məzmunсa multikulturalizm dəyərləri Azərbayсanda qədim dövrlərdən bəri həmişə mövсud olub. Bəs multikulturalizm nədir?

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [145,76 Kb] (yüklənib: 3)
14-05-2020, 11:46 Məqalənin davamı
EUROPEAN UNION SOFT POWER LIMITATIONS

DOI: 10.36719/AEM/2007-2020/53/167-170
Simuzar Khalig Qafarli
Azerbaijan Tourism and Management University

EUROPEAN UNION SOFT POWER LIMITATIONS

Key words: European Union, soft power, foreign policy, weaknesses
Açar sözlər: Avropa İttifaq, yumşaq güc, xarici siyasət, zəif cəhətləri
Kлючевые слова: Европейский Союз, мягкая сила, внешняя политика, слабости

Introduction
Joseph Nye sees EU as the only opponent to the United States soft power. European art, literature, music, design, fashion and food have long been a global cultural magnet. He notes that each of European countries has a strong cultural appeal and half of the 10 most spoken languages in the world are in Europe. Spanish and Portuguese in Latin America, English is the language of the United States, and the 50 Francophonies, whi­ch meet at a summit every two years should be particularly mentioned. France spends about $ 1 billion a year to spread the French civilization around the world [3, p.76]. Sometimes the European Union is des­cri­bed as a 'civil force', 'normative power', 'metro-sexual power', 'postmodern power', 'power of multilateralism', 'community of democracy ' and other universal values [1, p.3]. The “Project of European Union” is identified as the most successful example of soft power that has ever existed. So far, Europe's ability to transform post-So­viet Europe with encouragement and persuasion rather than force is quite astonishing [1, p.7]. Not a single European country can expect to compete with the US on a large-scale, but when taken as a whole, Euro­pe has an equivalent market and a larger population [3, p.77].

MƏQALƏNİ YÜKLƏ [142,92 Kb] (yüklənib: 3)
14-05-2020, 11:43 Məqalənin davamı
Öncəki 1 2 3 4 5 Sonrakı
Ünvan: AZ1073. Bakı ş., Yasamal r-nu,
              Mətbuat pr., 529-cu məhəllə “Azərbaycan” nəşriyyatı, 6-cı mərtəbə
Tel.:    (+994 12) 510 63 99
Mob.: (+994 50) 209 59 68
           (+994 55) 209 59 68
www.aem.az
E-mail: [email protected]