DOI: https://doi.org/10.36719/XXXX-XXXX/3/36-41

Süni intellekt dövründə dil: filoloji tədqiqatlarda yeni metodlar, imkanlar və etik çağırışlar

Samirət Məmmədova

Xülasə. Məqalədə süni intellektin, xüsusilə böyük dil modellərinin filoloji tədqiqatların metodologiyasına təsiri araşdırılır. Tədqiqatın məqsədi dil texnologiyalarının mətn emalı, korpus təhlili, semantik şərh və çoxdilli araşdırmalarda yaratdığı imkanları sistemləşdirmək, eyni zamanda onların epistemoloji və etik məhdudiyyətlərini müəyyənləşdirməkdir. Məqsədli seçilmiş 12 elmi mənbə keyfiyyət məzmun təhlili vasitəsilə araşdırılmışdır. Təhlil nəticəsində dörd əsas istiqamət müəyyən edilmişdir: tədqiqat prosesinin sürətləndirilməsi, genişmiqyaslı dil məlumatlarının emalı, azresurslu dillərin rəqəmsal görünürlüğünün artırılması və yeni etik-etibarlılıq problemlərinin yaranması. Nəticələr göstərir ki, süni intellekt filoloqu əvəz edən müstəqil şərhçi deyil, tədqiqatçının nəzarəti altında işlədilən köməkçi analitik vasitə kimi daha səmərəlidir. Məqalədə insan nəzarəti, mənbələrin yoxlanılması, dil müxtəlifliyinin qorunması və metodoloji şəffaflıq əsas tətbiq prinsipləri kimi təklif olunur.

Açar sözlər: süni intellekt, böyük dil modelləri, filologiya, təbii dilin emalı, korpus dilçiliyi, azresurslu dillər, akademik etika