Bilimsel Araştırma

Bir makalenin yazarları, araştırma çalışmasına önemli bilimsel katkı sağlamış kişilerden oluşmalıdır. Yazarlar arasında yalnızca bilimsel araştırmanın hazırlanmasında aktif rol alan kişiler yer almalıdır.

Yazarlık Kriterleri

Yazarlık, aşağıdaki ölçütlere dayanmaktadır:

• Araştırmanın kavramsal çerçevesinin oluşturulması ve planlanması

• Araştırmanın yürütülmesi ve verilerin analizi

• Makalenin yazılması ve nihai halinin onaylanması

• Yazarlık sıralaması tüm yazarların mutabakatı ile belirlenmeli ve makalede açıkça belirtilmelidir.

Çıkar Çatışmaları

“ELMİ TƏDQİQAT” Uluslararası Bilimsel Dergisi, güvenilir bilimsel araştırma ve şeffaflık ilkelerine bağlıdır. Bu nedenle yazarlar, editörler ve hakemler, olası çıkar çatışmalarını açık şekilde beyan etmekle yükümlüdür.

Çıkar çatışmaları; kişisel, mali veya diğer menfaatlerin yayın kararlarını etkileyebileceği durumları kapsar.

Bu tür durumların önlenmesi amacıyla aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:

• Yazarlar: Araştırmanın hazırlanması veya yayımlanmasını etkileyebilecek her türlü kişisel ya da mali çıkarı beyan etmelidir. Bu bilgiler, sunulan makalede veya editöre gönderilen ön yazıda belirtilmelidir.

• Editörler: Herhangi bir yazarla kişisel ya da mesleki ilişkileri bulunuyor ve bu durum tarafsızlığı etkileyebiliyorsa, bunu açıkça beyan etmeli ve değerlendirme sürecinden çekilmelidir.

• Hakemler: İnceledikleri makalede çıkar çatışması tespit ettiklerinde, durumu derhal editör kuruluna bildirmeli ve değerlendirmeyi başka bir hakeme devretmelidir.

• Önleyici Tedbirler: Çıkar çatışmalarının önlenmesi ve etik dışı davranışların engellenmesi amacıyla dergi, COPE (Committee on Publication Ethics) yönergelerine uygun önlemler alacaktır.

• Açıklama: Gerekli görüldüğü durumlarda, çıkar çatışmalarına ilişkin bilgiler makale yayımlanırken açıklanacak ve okuyucular bilgilendirilecektir.

İntihal ve Araştırma Sürecinde Usulsüzlükler

İntihal, başkalarına ait fikir ve çalışmaların kaynak gösterilmeden kullanılmasıdır. Yazarlar, sundukları makalenin özgün olduğunu ve tüm kaynakların doğru biçimde referanslandığını garanti etmelidir.

Araştırma sürecindeki usulsüzlükler; veri uydurma, verilerin çarpıtılması, yanlış sonuçların sunulması veya diğer etik dışı davranışları kapsar. Bu tür ihlaller tespit edildiğinde ciddi yaptırımlar uygulanacaktır.

Yapay Zekâ (AI) Araçlarının Kullanım Politikası

Bu politika, yapay zekâ (AI) tabanlı teknolojilerin artan kullanımını dikkate alarak hazırlanmıştır. Amaç; yazarlar, hakemler, editörler ve okuyucular için şeffaflık ve sorumluluk ilkelerini sağlamaktır.

Yazarlar İçin

Yazarlar, bilimsel makale hazırlama sürecinde yapay zekâ araçlarını etik ilkeler çerçevesinde kullanabilirler. Ancak bu araçlar, insan düşüncesi, analiz yeteneği ve bilimsel değerlendirmeyi ikame edemez.

Yapay zekâ araçları kullanılırken aşağıdaki ilkelere uyulmalıdır:

• Elde edilen bilgilerin doğruluğu ve nesnelliği kontrol edilmelidir;

• Üretilen içerik düzenlenmeli ve yazarın özgün görüşleri yansıtılmalıdır;

• Kullanılan yapay zekâ aracının adı ve kullanım amacı, “Yapay Zekâ Kullanım Beyanı” kapsamında belirtilmelidir. Bu beyan, makalenin Yöntemler (Methods) bölümünde yer almalıdır;

• Kişisel ve gizli verilerin korunmasına özen gösterilmeli ve kullanılan aracın kullanım koşulları incelenmelidir;

• Yapay zekâ kullanımı, yazarın içerik üzerindeki sorumluluğunu azaltmaz ve AI araçlarına yazarlık hakkı tanınmaz. Makalenin tüm sorumluluğu yazara aittir;

• Yapay zekâ araçlarıyla görsel ve grafik oluşturulması yasaktır.

Hakemler İçin

Hakemler, kendilerine gönderilen makaleleri gizli belge olarak kabul etmeli ve hiçbir yapay zekâ aracına yüklememelidir. Bu durum; gizlilik, telif hakları ve etik ihlal riski doğurur.

Yapay zekâ araçları, bilimsel değerlendirme ve eleştirel düşünmenin yerine geçemez. Hakem raporu tamamen insan tarafından hazırlanmalı ve içeriğinden hakem sorumlu olmalıdır.

Editörler İçin

Editörler, sunulan makaleleri yapay zekâ araçlarına yüklememelidir; bu durum yazarların gizlilik haklarını ihlal edebilir. Makalelerin bilimsel değerlendirmesi yalnızca insan denetimi altında yapılmalıdır.

Editör, yapay zekâ politikasının ihlal edildiğini tespit ederse, durumu derhal derginin editör kuruluna bildirmelidir.

Yayın Sürecinde Yapay Zekâ Kullanımı

Dergi, teknik ve editoryal aşamalarda yapay zekâ araçlarını yalnızca veri gizliliği, telif hakları ve etik ilkelere uygun şekilde kullanabilir.

Bu araçlar aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir:

• Makalelerin biçimsel ve teknik gerekliliklere uygunluğunun kontrolü;

• Konuya uygun hakemlerin belirlenmesi;

• Düzeltme ve dil düzenleme süreçlerinin desteklenmesi.

Tüm durumlarda nihai karar ve değerlendirme insan denetiminde gerçekleştirilir.

Veri Gizliliği

Araştırma verileri gizlilik esasına uygun olarak korunmalıdır. Araştırma sonuçlarının gizliliği ve katılımcıların kimliklerinin korunması sağlanmalıdır. Verilere yalnızca yetkili ve izinli kişiler erişebilir.

Yayın Etiği

“ELMİ TƏDQİQAT” Uluslararası Bilimsel Dergisi’nde yayımlanan makaleler, yazarların ve onları destekleyen bilimsel kurumların çalışmalarının kalitesini doğrudan yansıtır.

Yayın sürecinde; yazarların, editörlerin ve hakemlerin etik kurallara uyması zorunludur. Dürüstlük ve şeffaflık ilkeleri esas alınmalı, araştırmalar ve yayınlar eksiksiz ve doğru biçimde sunulmalıdır.

Derginin etik kuralları, COPE (Committee on Publication Ethics) Editoryal En İyi Uygulamalar İlkeleri’ne dayanmaktadır.

Hassas Katılımcılarla İlgili Rehber

Güvenlik ve Veri Koruma: Yaşlılar, çocuklar, tedavi gören bireyler ve diğer hassas gruplara ait verilerin korunması sağlanmalı, yürürlükteki mevzuata uyulmalıdır.

Bilgilendirilmiş Onam: Hassas katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmalı; katılımcıların araştırmanın amacı, prosedürleri, riskleri ve faydaları açıkça anlaması sağlanmalıdır. Onam süreci baskıdan uzak olmalıdır.

Destek ve Bakım: Hassas katılımcılar için özel destek ve bakım sağlanmalı; fiziksel ve psikolojik iyilik halleri gözetilmelidir.

Etik Uygulama: Araştırma, etik standartlara uygun yürütülmeli ve hassas katılımcılara ilişkin tüm etik ilkelere riayet edilmelidir.

Hakların Korunması: Katılımcıların hakları korunmalı ve araştırma sürecinde refahları öncelikli olmalıdır.

EDİTORYAL TALİMATLAR

Makale Sunum Süreci

Makaleler editörlüğe iki şekilde sunulabilir:

Çevrim içi sistem aracılığıyla:

Derginin web sitesinde yer alan “Makale Gönder” bölümü üzerinden
(https://aem.az/tr/bilimsel-arastirma?view_type=send_article)

E-posta yoluyla:

tedqiqat.1707@aem.az, info@aem.az

Hakemlik Süreci

Dergide değerlendirme süreci çift kör hakemlik (double-blind peer review) esasına göre yürütülür. Bu sistemde yazar ve hakem kimlikleri gizli tutulur.

• Başvuru ve Ön İnceleme: Makale, dergi kapsamı ve temel gereklilikler açısından incelenir.

• Hakem Ataması: Uygun makaleler konu alanına göre anonim hakemlere gönderilir.

• Değerlendirme: Hakemler, bilimsel katkı, özgünlük, yöntemsel doğruluk ve sonuçların güvenilirliği temelinde değerlendirme yapar.

• Karar: Hakem raporlarına dayanarak kabul, düzeltme veya ret kararı verilir.

• Düzeltme ve Yeniden Sunum: Gerekli görülen düzeltmeler yazarlarca yapılır ve makale yeniden sunulur.

• Yayın: Kabul edilen makaleler redaksiyon ve formatlama aşamalarından sonra derginin web sitesinde yayımlanır.

Yayın Ücreti

Makale yayını ücretlidir ve ödeme, kabul sonrasında yapılır. Ödemeler Visa kartı aracılığıyla gerçekleştirilir. Mali zorluk yaşayan yazarlara yayın ücretinde indirim uygulanabilir.

İletişim:

E-posta: info@aem.az

Telefon: +994 50 209 59 68

Açık Erişim Politikası

Dergi, Açık Erişim (Open Access) politikası kapsamında faaliyet göstermekte olup, makaleler Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 (CC BY-NC 4.0) lisansı ile yayımlanmaktadır.

Tüm makaleler ücretsiz erişime açıktır ve bilimsel çalışmaların küresel düzeyde yaygınlaşmasını destekler.

Lisans

Dergide yayımlanan tüm makaleler CC BY-NC 4.0 lisansı ile korunmaktadır. Bu lisans, ticari olmayan kullanım serbestliği tanırken, yazarın belirtilmesini zorunlu kılar.

Makalelerin tam metinleri, derginin resmi web sitesindeki Arşivler bölümünde ücretsiz olarak yayımlanır: (https://aem.az/tr/bilimsel-arastirma?view_type=archive).