https://doi.org/10.36719/2706-6185/45/212-217
Rəvan Qafarov
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0003-1277-4679
qafarov.r@icloud.com
Pulun yuyulmasının aşkarlanması üçün maliyyə monitorinqi alətləri və texnikalarının müqayisəli təhlili: fərqli yurisdiksiyalar üzrə
Xülasə
Maliyyə monitorinqi və pulların yuyulmasına qarşı mübarizə (AML) alətlərinin müxtəlif yurisdiksiyalarda tətbiqi üzrə aparılmış bu müqayisəli tədqiqatda Avropa İttifaqı (Aİ), Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ), Asiya və Orta Şərq regionlarında istifadə olunan ənənəvi və süni intellekt əsaslı metodlar təhlil edilir. Tədqiqat nəticələri göstərir ki, hər bir region özünəməxsus tənzimləyici çərçivə və texnoloji yanaşmaya malikdir. Aİ-nin AML Direktivləri sayəsində üzv ölkələr arasında vahid risk-əsaslı monitorinq sistemi formalaşmış, ABŞ-da isə BSA və Patriot Akt kimi qanunlar güclü hesabatlılıq və böyük həcmli şübhəli əməliyyatların bildirilməsi (SAR) rejimi yaratmışdır. Asiyada (xüsusən Hong Kong, Sinqapur kimi maliyyə mərkəzlərində) regtex inovasiyalarının tətbiqi sürətlənsə də, regionda süni intellektin AML məqsədli tətbiqi nisbətən ləng gedir. Orta Şərqdə AML alətlərinin tətbiqində fərqlər böyükdür: bəzi Körfəz ölkələri müasir nəzarət sistemləri qurduğu halda, bəziləri FATF tərəfindən “boz siyahı”ya salınmış və riskli hesab edilir. Süni intellektə əsaslanan monitorinq metodları bütün regionlarda ənənəvi qaydalara əsaslanan yanaşmaları tamamlamaqla effektivliyi artırır, yanlış pozitiv siqnalların azaldılması və kompleks fırıldaq sxemlərinin aşkar edilməsində fayda verir. Bununla belə, bu alətlərin geniş tətbiqi tənzimləyici maneələr, məlumat məxfiliyi, əməliyyat xərcləri və model izaholunma tələbləri kimi çağırışlarla üzləşir.
Açar sözlər: pul yuyulmasına qarşı mübarizə, maliyyə monitorinqi, süni intellect, tənzimləyici uyğunluq