DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/57/108-112
Sədəf Mütəllimzadə
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0004-2690-2405
mutallimzada.sadaf.islam.2024@unec.edu.az
Süni intellekt texnologiyalarının əmək bazarında yaratdığı yeni reallıqlar
Xülasə
Son onillikdə süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı əmək bazarında dərin və çoxşaxəli struktur dəyişikliklərinə səbəb olmuşdur. Bu məqalədə süni intellektin məşğulluğa və işçi qüvvəsinə təsiri analitik və müqayisəli metodologiya əsasında kompleks şəkildə araşdırılır. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, avtomatlaşdırma və rəqəmsallaşma prosesləri bir tərəfdən rutin və aşağı ixtisas tələb edən peşələrin azalmasına gətirib çıxarır, digər tərəfdən isə yeni ixtisas sahələrinin və innovativ məşğulluq formalarının yaranmasını stimullaşdırır. İşçi qüvvəsinin bacarıq strukturunda baş verən transformasiya xüsusilə rəqəmsal savadlılıq, analitik düşüncə, problem həll etmə bacarıqları və yaradıcılıq kimi insan kapitalı komponentlərinin əhəmiyyətini artırır.
Məqalədə istehsal, maliyyə, səhiyyə və nəqliyyat sektorlarında süni intellekt texnologiyalarının tətbiq nümunələri geniş şəkildə təhlil edilir və onların sosial-iqtisadi təsirləri qiymətləndirilir. Əldə olunan nəticələr göstərir ki, süni intellekt məhsuldarlığın yüksəlməsinə, xərclərin optimallaşdırılmasına və yeni iqtisadi imkanların yaranmasına şərait yaradır. Bununla yanaşı, iş yerlərinin azalması, gəlir qeyri-bərabərliyinin dərinləşməsi və sosial müdafiə sistemlərinin yenidən qurulması zərurəti kimi risklər də ön plana çıxır. Məqalənin nəticə hissəsində mövcud çağırışlara uyğun olaraq dövlət siyasəti istiqamətləri və gələcək tədqiqat perspektivləri təqdim olunur.
Açar sözlər: süni intellekt, əmək bazarı, avtomatlaşdırma, rəqəmsallaşma, işçi qüvvəsi, bacarıq transformasiyası, məşğulluq