Azərbaycan diasporasında mədəni kimlik, milli irs və milli birlik: 35 illik təcrübənin təhlili
Səidə Quliyeva1* 
, Asəf Hacıyev1 , Ulduz Paşayeva2 , Murad Əsədov2
Xülasə. Tədqiqatın əsas məqsədi azərbaycanlı mühacirlərin təşkilatlanma prosesini və diaspora fəaliyyətinin əsas istiqamətlərini araşdırmaq, milli kimliyin və mədəni dəyərlərin qorunması mexanizmlərini müəyyənləşdirmək, eləcə də “Azərbaycançılıq” ideologiyasının formalaşması və inkişafında mühacir təşkilatlarının rolunu təhlil etməkdir. Tədqiqatın mənbə bazasını rəsmi dövlət sənədləri, diaspora təşkilatlarının materialları, eləcə də mövzu üzrə nüfuzlu elmi tədqiqatlar təşkil edir. Tədqiqatın metodoloji əsasını ədəbiyyat təhlili və müqayisəli-tarixi təhlil metodlarının vəhdəti təşkil edir. Bu metodoloji yanaşma çərçivəsində mövcud nəzəri konsepsiyalar və elmi yanaşmalar əsas götürülərək azərbaycanlı mühacirlərin təşkilatlanma prosesi, diaspora fəaliyyəti, milli kimliyin və mədəni dəyərlərin qorunması, habelə “Azərbaycançılıq” ideologiyasının formalaşması və inkişafı ilə bağlı tarixi proseslər sistemli şəkildə təhlil edilmişdir. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, Azərbaycan diasporasının formalaşması və inkişafı müxtəlif tarixi mərhələlərdə dövlətin diqqət mərkəzində olmuşdur. “Azərbaycançılıq” ideologiyası vətənlə diaspora arasında milli-mənəvi və ideoloji əlaqələrin formalaşmasında mühüm birləşdirici amil kimi çıxış etmişdir. Müasir dövrdə Azərbaycan diasporasının fəaliyyətinin müxtəlif ölkələrdə yaşayan türk icmaları ilə qarşılıqlı əlaqələri də əhatə etməsi onun türk dünyasında mədəni və ictimai əlaqələrin inkişafına verdiyi töhfəni ön plana çıxarır.
Açar sözlər: Azərbaycan diasporası, diaspora təşkilatlanması, Azərbaycançılıq, mədəni kimlik, türk dünyası