Azərbaycan qanunvericiliyində turizmin davamlı inkişaf hüququna təsiri
Əsgər Abdullayev 
Xülasə. Məqalədə Azərbaycan qanunvericiliyində turizmin davamlı inkişaf hüququna təsirinin normativ əsasları hüquqi baxımdan təhlil olunur. Tədqiqatın mərkəzində davamlı inkişaf hüququnun Konstitusiya və sahəvi qanunvericilikdə hansı hüquqlar və dövlət öhdəlikləri vasitəsilə ifadə olunması dayanır. Araşdırmada formal-hüquqi, sistemli və məqsədyönlü şərh metodlarından istifadə edilmişdir. Müəyyən edilir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının sağlam ətraf mühit, mədəni həyatda iştirak, sahibkarlıq azadlığı, ətraf mühitin və abidələrin qorunması ilə bağlı müddəaları turizm sahəsində davamlı inkişafın hüquqi bazasını formalaşdırır. 2021-ci il tarixli “Turizm haqqında” Qanun isə davamlı və dayanıqlı inkişafı, təbii və mədəni irsin qorunmasını, habelə turizm və rekreasiya zonalarının hüquqi rejimini birbaşa normativ kateqoriya kimi tanıyır. Bununla yanaşı, ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi, strateji ekoloji qiymətləndirmə, mədəni irsin mühafizəsi və xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərindən istifadə üzrə hüquqi mexanizmlər turizm fəaliyyətinin sərhədlərini müəyyənləşdirir. Məqalədə göstərilir ki, mövcud hüquqi tənzimləmə müəyyən institusional baza yaratsa da, davamlı turizmin hüquqlar mərkəzli modeli baxımından normativ parçalanma, anlayış qeyri-müəyyənliyi və tətbiq mexanizmlərinin pərakəndəliyi qalmaqdadır. Xüsusən yerli icmaların iştirakı, kumulyativ ekoloji təsirin nəzərə alınması, iqlim amilinin turizm hüququna inteqrasiyası və turizm zonalarında məcburi idarəetmə standartları məsələləri daha aydın hüquqi həll tələb edir. Nəticədə Azərbaycan qanunvericiliyində turizmin davamlı inkişaf hüququna təsiri müsbət normativ baza ilə müşayiət olunsa da, onun tam realizəsi üçün daha sistemli və hüquqlar əsaslı qanunvericilik təkmilləşdirilməsi zəruridir.
Açar sözlər: davamlı inkişaf hüququ, turizm hüququ, Azərbaycan qanunvericiliyi, turizm və rekreasiya zonaları, ətraf mühitin mühafizəsi