DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/126/73-79
Kənan Əsgərov
Xəzər Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0009-1492-6465
kanan.asgerov18@gmail.com
Azərbaycanda KOS-larda maliyyə hesabatlarının standartlaşdırılması: mövcud problemlər və beynəlxalq təcrübə
Xülasə
Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlıq (KOS) subyektləri say baxımından biznesin əsas hissəsini təşkil etsə də, onların maliyyə hesabatlarının keyfiyyəti və müqayisəliliyi hələ də stabil səviyyəyə çatmayıb. Maliyyə hesabatlarının standartlaşdırılması KOS-ların bank və investor maliyyələşməsinə çıxışını, dövlətin vergi inzibatçılığını, həmçinin bazarda şəffaflıq və etibar mühitini gücləndirən əsas amillərdən hesab olunur. Son illərdə normativ islahatlar fonunda (elektron uçotun institusionallaşdırılması və “e-mühasibat” informasiya sisteminin formalaşdırılması kimi addımlar daxil olmaqla) standartlaşdırma gündəmi daha praktik məzmun alıb. Bununla belə, KOS-lar üçün tətbiq edilən uçot qaydalarının vergi tələblərinə həddən artıq bağlı qalması, peşəkar resurs çatışmazlığı, sənədləşmə mədəniyyətinin qeyri-bərabər inkişafı, IFRS for SMEs ilə milli uçot yanaşmaları arasında metodoloji boşluqlar və təlim-xərc yükü kimi problemlər keçidi ləngidir. Məqalədə Azərbaycanda KOS sektorunun iqtisadi çəkisi barədə mövcud rəsmi məlumatlar əsasında (məsələn, KOS-ların əlavə dəyərdə payının 2023-cü ildə 18%-ə yüksəlməsi) standartlaşdırmanın aktuallığı əsaslandırılır və problemlər prioritetləşdirilir. Eyni zamanda, IFRS for SMEs standartının yenilənməsi kontekstində inkişaf etməkdə olan ölkələrin tətbiq təcrübəsi ümumiləşdirilir və Azərbaycan üçün mərhələli tövsiyələr təqdim olunur.
Açar sözlər: KOS, maliyyə hesabatları, standartlaşdırma, MMUS, IFRS for SMEs, şəffaflıq, vergi uçotu, audit, rəqəmsallaşma, institusional islahatlar