DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/49/129-134
Aidə Rufiyeva
Azərbaycan Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0005-5602-2174
jale-999@mail.ru
Azərbaycanda vergi səviyyəsinin sektorlar üzrə iqtisadi artıma
təsiri (2014-2023): statistik təhlil
Xülasə
Bu məqalədə 2014–2023-cü illər dövründə Azərbaycanda vergi səviyyəsinin əsas iqtisadi sahələrin inkişafına təsiri araşdırılır. Təhlil beş əsas sektoru əhatə edir: neft və qaz, kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, tikinti və xidmət sahələri. Dövlət Statistika Komitəsi, BVF və İƏT kimi milli və beynəlxalq mənbələrdən istifadə olunmaqla, korporativ gəlir vergisi (CIT), əlavə dəyər vergisi (ƏDV) və fiziki şəxslərin gəlir vergisi (PİT) üzrə illik məlumatlara əsaslanan sektoral panel verilənlər bazası hazırlanmışdır. Bu vergilərin ÜDM-dəki və ya sektoral əlavə dəyərdəki payı nəzərə alınmaqla reqressiya təhlili aparılmışdır. Nəticələr göstərir ki, əsas vergi gəlirlərini təmin edən neft və qaz sektoru daxili vergi siyasətinə zəif reaksiya verir və daha çox dünya neft qiymətləri və hasilat məhdudiyyətlərindən asılıdır. Əksinə, qeyri-neft sektorları vergi yükündəki dəyişikliklərə qarşı statistik cəhətdən əhəmiyyətli reaksiya verir. Bu nəticələr Azərbaycanın neftdən asılılığını azaltmaq məqsədilə həyata keçirdiyi iqtisadi şaxələndirmə səylərində fərqləndirilmiş vergi siyasəti və hədəflənmiş islahatların zəruriliyini göstərir.
Açar sözlər: Azərbaycan, vergilər, sektoral artım, korporativ vergi, reqressiya təhlili