DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/63/66-70
Azərbaycanda xristian memarlıq irsinin kulturoloji diskursu və dini turizmin inkişafında identiklik paradiqması
Riad Səfərli 
Xülasə. Məqalənin məqsədi Azərbaycanda xristian memarlıq irsinin kulturoloji diskursda necə mənalandırıldığını və dini turizmin inkişafında identiklik paradiqmasına hansı töhfəni verdiyini müəyyənləşdirməkdir. Tədqiqat keyfiyyət xarakterli sistemli ədəbiyyat icmalı, normativ sənədlərin məzmun təhlili və kulturoloji-semiotik interpretasiya üsullarına əsaslanır. Qafqaz Albaniyasının erkən xristian memarlığı, kollektiv yaddaş, irs diskursu, multikultural identiklik və məsuliyyətli turizmə dair akademik və institusional mənbələr müqayisə edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, xristian abidələri yalnız dini tikili deyil; memarlıq forması, daş materialı, ornament, epiqrafika, landşaft və yaşayan icma təcrübəsi birlikdə mədəni mətn yaradır. Bu mətn milli identikliyi monoetnik və monodini çərçivədə deyil, çoxqatlı və müzakirəyə açıq proses kimi təqdim edir. Dini turizm irsin ictimai tanınma dərəcəsini, yerli iqtisadi faydanı və mədəni dialoqu gücləndirə bilər, lakin sakral funksiyanın kommersiyalaşdırılması, elmi atribusiyanın sadələşdirilməsi və ziyarətçi təzyiqi riskləri nəzərə alınmalıdır. Təklif olunan təsnifat tarixi-memarlıq kontinumu, semiotik sistem, multikultural inteqrasiya, identiklik diskursu, idarəetmə və təhsil komponentlərini birləşdirir. Bu çərçivə qoruma, interpretasiya, icma iştirakı və ziyarətçi idarəetməsinin vahid siyasətdə əlaqələndirilməsinə imkan verir.
Açar sözlər: xristian memarlıq irsi, kulturoloji diskurs, identiklik paradiqması, dini turizm, multikulturalizm