DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/114/115-126
Laçın Kamilov
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0001-4867-0623
kamilovlachin@gmail.com
Biznes qərarlarının əsaslandırılmasında hədəf göstəriciyə əsaslanan
maya dəyəri metodunun tətbiqi
Xülasə
Hədəf göstəriciyə əsaslanan maya dəyəri metodu – şirkətin mənfəət əldə etməsinə kömək edən bir metod kimi, məhsulun istehsalı və xidmətin göstərilməsi zamanı, xərclərin maksimum icazə verilən səviyyəsini müəyyənləşdirir. Bu metod bazar qiymətinin təhlili ilə başlayır, yəni hədəf seqmenti üçün qəbul edilə bilən qiymət təyin edilir və bu, xərclərin hesablanmasının əsasını təşkil edir. Məhsul inkişafının erkən mərhələlərində maliyyə üzrə mütəxəssislərin iştirakı ilə xərclərin optimallaşdırılması həyata keçirilir. Bu prosesdə “marketinq mövqeləndirilməsi”, “SWOT təhlili”, “rəqabət mühitinin təhlili”, “zərərsizlik nöqtəsinin hesablanması” kimi anlayışlar və həmçinin “həyat dövrü xərcləri” ilə “maliyyə səmərəliliyi” konsepsiyaları istifadə olunur. Bu yanaşma məhsulun həyat dövrünün bütün mərhələlərində xərclərin nəzarətini təmin edir, tələb olunan rentabelliyi qoruyur və proseslərin optimallaşdırılması, texnologiyaların təkmilləşdirilməsi istiqamətində əsaslı biznes qərarlarının qəbuluna şərait yaradır. Lakin, metodun uğurlu tətbiqi üçün bazar şəraitinin dəqiq proqnozlaşdırılması, əsas performans göstəricilərin (KPI) təhlili və bütün maraqlı tərəflərin aktiv iştirakı tələb olunur ki, bu da yüksək qeyri-müəyyənlik şəraitində çətinlik yarada bilər. Hədəf göstəriciyə əsaslanan maya dəyəri metodu bir neçə mərhələdən ibarətdir: hədəf qiymətin müəyyən edilməsi üçün bazar analizi, mənfəətin hesablanması, icazə verilən maya dəyərinin təyin edilməsi, məhsulun optimizasiyası və xərclərə nəzarət. Bu metod rəqabət qabiliyyətini artırır, resursların idarə edilməsini yaxşılaşdırır, lakin detallı təhlil tələb etdiyi üçün xərcləri artırır.
Açar sözlər: hədəf göstəriciyə əsaslanan maya dəyəri metodu, mənfəət, marketinq, xərclər, məhsul