DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/55/16-23
Pərviz Həsənov
Bakı Dövlət Universiteti
hüquq üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0009-0006-2131-7738
hasanov.p.a@gmail.com
Orxan Əhməd
Bakı Dövlət Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0006-7110-9443
orkhanahmad16@gmail.com
BRİKS, Aİ və G7-nin qanunvericilik bazasının və fəaliyyət
metodlarının müqayisəli təhlili
Xülasə
Məqalə BRICS, Avropa İttifaqı (Aİ) və G7 beynəlxalq birləşmələrinin təşkilat əsaslarının və fəaliyyət mexanizmlərinin müqayisəli hüquqi təhlilini ehtiva edir. Məqalədə təşkilatın yaradılma aktı xüsusi olan təşkilat-hüquqi formalar, təşkilat strukturu, qərar qəbulu qaydası, eləcə də icra mexanizmi öyrənilir. Əsas diqqət təşkilat-hüquqi formaların fərqlərinə yönəldilir: Aİ fərdlərin əməkdaşlığına əsaslanaraq sistemləşdirilmiş müqavilə normalarından istifadə edərək sərt məcburi hüquq yaradır, halbuki BRICS və G7 bəyannamə aktları vasitəsilə hökumətlərarası prinsipə uyğun fəaliyyət göstərir və hüquqi cəhətdən məcburi hüquq yaratmır. Məqalədə Aİ-nin hüquqi cəhətdən məcburi hüquqa malik ölkəüstü təşkilat kimi instansiyası və BRICS-in və G7-nin elastikliyi ilə fərqi vurğulanır. Araşdırma təşkilatın hüquqi xüsusiyyətlərindəki fərqləri formatdan və inteqrasiya dərəcəsindən asılı olaraq, habelə assosiasiya üzvü ölkələrin daxili hüququna nisbətən onun instansiya dispozisiyasını manifest edir. Nəticədə çoxfunksiyalı dünya nizamının genişlənmə şərtlərində çevik əməkdaşlıq təşkilat formalarının artan rolu və assosiasiya üzvü ölkələrinin tam hüquqi dövlət suverenliyi ilə qlobal idarəetmənin effektiv institutları arasında bərabər kompromis axtarılmasının zərurəti barədə nəticə çıxarılır.
Açar sözlər: BRICS, Avropa İttifaqı, Böyük Yeddili, beynəlxalq hüquq, fəaliyyət mexanizmləri, müqayisəli təhlil, qlobal əməkdaşlıq, beynəlxalq alyanslar