Çin ekspansionist düşüncəsinin tarixi əsasları və
müasir ölçüləri
Kamran Şirinzadə 
Xülasə. Məqalədə Çin ekspansionizmi ilə əlaqələndirilən ideyaların tarixi əsasları və müasir təzahürləri araşdırılır. Tədqiqat Tianxia, konfutsiçi mənəvi hakimiyyət, leqalist dövlət gücü və tribut münasibətləri kimi klassik anlayışların müasir xarici siyasətdə necə yenidən şərh edildiyini müəyyənləşdirməyə çalışır. Araşdırmada keyfiyyət yönümlü tarixi təhlil, müqayisəli siyasi fikir, diskurs təhlili və “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünün nümunəvi hadisə kimi öyrənilməsi tətbiq olunur. Nəticələr göstərir ki, klassik fəlsəfə müasir siyasəti birbaşa müəyyən etmir; seçilmiş tarixi anlayışlar milli dirçəliş, qarşılıqlı bağlılıq, iyerarxiya, suverenlik və beynəlxalq liderliyin əsaslandırıldığı siyasi dil yaradır. Çinin müasir təsiri infrastruktur maliyyəsi, ticarət, beynəlxalq institutlar, texnologiya, diplomatiya və hərbi modernləşmə vasitəsilə çoxölçülü şəkildə həyata keçirilir. “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü bu yanaşmanın həm inkişaf imkanlarını, həm də strateji qeyri-müəyyənliyini, xüsusilə Avrasiya və Cənubi Qafqazda aydın göstərir. Məqalə Çinin genişlənən qlobal rolunu ərazi işğalından daha geniş, tarixi narrativlərlə müasir dövlət maraqlarının adaptiv sintezi kimi qiymətləndirir.
Açar sözlər: Çin, ekspansionist düşüncə, Tianxia, Bir kəmər bir yol təşəbbüsü, geoiqtisadiyyat, Cənubi Qafqaz