DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/57/141-144
Aysel Rəhimli
Bakı Dövlət Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0006-2831-7159
ayselrahimlii@gmail.com
Demokratiyadan elektron demokratiyaya konseptual təkamül
Xülasə
Bu məqalə ənənəvi demokratiya modelindən elektron demokratiyaya keçidin konseptual təkamülünü və informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının siyasi iştirak və idarəetmə proseslərinə təsirini təhlil etmək məqsədi daşıyır. Demokratiya tarixən vətəndaşların dövlət idarəçiliyində iştirakını təmin edən əsas siyasi idarəetmə forması kimi formalaşmışdır. Lakin müasir dövrdə informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının sürətli inkişafı demokratik institutların fəaliyyətinə və vətəndaş iştirakının formalarına yeni imkanlar yaratmışdır. Xüsusilə internetin geniş yayılması, rəqəmsal kommunikasiya vasitələrinin inkişafı və onlayn platformaların meydana çıxması dövlət və cəmiyyət arasında qarşılıqlı əlaqənin daha operativ və əlçatan şəkildə həyata keçirilməsinə şərait yaratmışdır.
Məqalədə ənənəvi demokratiyanın əsas prinsipləri ilə elektron demokratiya anlayışı müqayisəli şəkildə təhlil olunur, həmçinin rəqəmsal texnologiyaların siyasi kommunikasiya, ictimai müzakirə və qərarvermə proseslərinə təsiri araşdırılır. Eyni zamanda elektron iştirak, onlayn səsvermə və rəqəmsal platformalar vasitəsilə vətəndaşların dövlət idarəçiliyində iştirak imkanlarının genişlənməsi qiymətləndirilir. Tədqiqat çərçivəsində elektron demokratiyanın üstünlükləri ilə yanaşı, rəqəmsal bərabərsizlik, kibertəhlükəsizlik, məlumatların qorunması və dezinformasiya kimi çağırışlar da nəzərdən keçirilir. Nəticə olaraq qeyd olunur ki, informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının inkişafı demokratiyanın yeni formalarının yaranmasına təkan verir və daha şəffaf, açıq və iştirakçı idarəetmə modelinin formalaşmasına mühüm təsir göstərir.
Açar sözlər: Demokratiya, elektron demokratiya (e-demokratiya), rəqəmsal demokratiya, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları (İKT), onlayn siyasi iştirak, elektron səsvermə (e-voting), rəqəmsal vətəndaşlıq, açıq hökumət, açıq məlumatlar, rəqəmsal transformasiya