Demoqrafik xüsusiyyətlər kontekstində istehlakçıların davamlılıq qavrayışlarındakı fərqlər: Azərbaycanın Sürətli Qida Sənayesi (Fast-Food) üzrə empirik tədqiqat
Seymur Quliyev1* 
, Rasim Abutalıbov2 ,
Sahib Məmmədov1 , İlham Rüstəmov3
Xülasə. Bu tədqiqat Azərbaycan fast-food sənayesində istehlakçıların davamlılıqla bağlı qavrayışlarının demoqrafik xüsusiyyətlər üzrə fərqlənib-fərqlənmədiyini araşdırır. Çoxölçülü konseptual yanaşmaya əsaslanaraq, davamlılıq qavrayışı beş ölçü üzrə əməliyyatlaşdırılmışdır: ekoloji məsuliyyət, sosial məsuliyyət, etik biznes təcrübələri, sağlamlıq və istehlakçı rifahı, eləcə də uzunmüddətli davamlılıq yönümlülüyü. Tədqiqatda kəmiyyət xarakterli kəsikli (cross-sectional) dizayn tətbiq edilmiş və Azərbaycanda fast-food istehlakçılarından toplanmış 475 sorğu məlumatı əsasında analiz aparılmışdır. Davamlılıq qavrayışları uyğunlaşdırılmış Likert şkalası vasitəsilə ölçülmüşdür. Ölçmə modelinin etibarlılığını və uyğunluğunu yoxlamaq məqsədilə kəşfiyyatçı amil analizi və etibarlılıq testləri aparılmış, daha sonra isə demoqrafik fərqlərin müəyyən edilməsi üçün müstəqil seçmələr üzrə t-testi və birfaktorlu dispersiya analizi (ANOVA) tətbiq edilmişdir. Nəticələr qənaətbəxş daxili tutarlılıq göstəriciləri ilə möhkəm beşamilli strukturun mövcudluğunu təsdiq etmişdir. Davamlılıq qavrayışlarında cins, yaş, təhsil səviyyəsi, gəlir və məşğulluq statusu üzrə statistik cəhətdən əhəmiyyətli fərqlər müəyyən edilmişdir. Ekoloji və sosial məsuliyyət qavrayışları əsasən cins üzrə fərqlənmiş, etik biznes təcrübələri, sağlamlıq və istehlakçı rifahı, eləcə də uzunmüddətli davamlılıq yönümlülüyü isə daha çox sosial-iqtisadi şərait və həyat mərhələsi xüsusiyyətləri ilə əlaqəli olmuşdur. Ümumilikdə, Azərbaycanda fast-food istehlakçıları arasında davamlılıq qavrayışlarının demoqrafik qruplar üzrə sistemli şəkildə dəyişdiyi müəyyən edilmişdir. Bu tədqiqat davamlılıq və istehlakçı davranışı ədəbiyyatına, az araşdırılmış inkişaf etməkdə olan bazar kontekstində empirik sübutlar təqdim etməklə və davamlılıq qavrayışına demoqrafik əsaslı perspektiv gətirməklə töhfə verir. Menecerial baxımdan nəticələr fast-food sektorunda fərqli istehlakçı qruplarının gözləntilərinə uyğun seqmentləşdirilmiş və hədəflənmiş davamlılıq strategiyalarının hazırlanmasının vacibliyini vurğulayır.
Açar sözlər: istehlakçı davamlılıq qavrayışı, demoqrafik fərqlər, fast-food sənayesi, Azərbaycan, ekoloji məsuliyyət, sosial məsuliyyət