Dəyişkən keçid bazarlarında inflyasiya və qiymət sabitliyinin idarə edilməsi
Valeri Parşakov1* 
, Halyna Ryabenko2 , Leonid Milman3 ,
Oksana Salamin4 , Andrey Krasnik5
Xülasə. Tədqiqatın aktuallığı keçid iqtisadiyyatlarında qlobal maliyyə, əmtəə və həmçinin geosiyasi şokların təsiri altında inflyasiya qeyri-sabitliyinin artması ilə bağlıdır ki, bu da davamlı qiymət sabitliyinin əldə edilməsini çətinləşdirir. Mərkəzi bankların institusional potensialı güclü olmadığından, monetar siyasət alətləri bəzən inflyasiya dalğalanmasını azaltmaq üçün kifayət etmir. Bu isə belə iqtisadiyyatlarda monetar şəraitin və inflyasiya gözləntilərinin xarici amillərlə necə qarşılıqlı təsir etdiyini araşdırmağın vacibliyini vurğulayır. Bu tədqiqat keçid iqtisadiyyatlarda inflyasiya prosesləri və onun tənzimlənməsinə həsr olunub. Metodoloji baza beynəlxalq statistik verilənlər bazalarından istifadə etməklə 2010–2023-cü illər üzrə makroiqtisadi göstəricilərin müqayisəli təhlili əsasında nəzəri-analitik və empirik metodlara əsaslanır. Nəticələr göstərir ki, keçid iqtisadiyyatlarında inflyasiya dəyişkənliyi orta qiymət hərəkətlərindən yüksək olaraq qalmış, bu da pul siyasətinin proqnozlaşdırılmasını məhdudlaşdırmışdır. Faiz dərəcələrinin artırılması soyuducu təsir göstərsə də, orta müddətdə inflyasiya dalğalanmalarını aradan qaldırmır. Göstəririk ki, inflyasiya gözləntilərinin zəif bağlanması qlobal şokların daxili qiymətlərə ötürülməsini gücləndirir. İnflyasiya qlobal əmtəə qiymət şoklarına və likvidlik dalğalanmalarına yüksək həssaslıq göstərir. Siyasət baxımından faiz dərəcəsi siyasəti inflyasiya dəyişkənliyini idarə etmək üçün institusional və kommunikasiya siyasətləri ilə birləşdirilməlidir. Nəticələr makroiqtisadi qeyri-müəyyənlik şəraitində qiymət sabitliyinə yönəldilmiş strategiyaların hazırlanmasında mərkəzi banklar tərəfindən tətbiq oluna bilər.
Açar sözlər: inflyasiya, qiymət sabitliyi, keçid iqtisadiyyatları, inflyasiya dəyişkənliyi, monetar siyasət, faiz dərəcələri, inflyasiya gözləntiləri, xarici şoklar, valyuta məzənnəsi, qlobal likvidlik