DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/56/50-61
Djaffali Amani
Oran Universiteti 2, Məhəmməd Ben Əhməd, Əlcəzair
https://orcid.org/0009-0006-8980-8445
djaffali.amani@univ-oran2.dz
Souiah Mahdi
Oran Universiteti 2, Məhəmməd Ben Əhməd, Əlcəzair
https://orcid.org/0009-0006-8598-8688
souiah.mehdi@univ-oran2.dz
Əlcəzairdə kişilik, qadınlıq və sosial təxəyyül:
Tebessa bölgəsində etnoqrafik tədqiqat
Xülasə
Bu məqalə, simvolik qarşılıqlı təsirlərlə və kəsişən gender kimlikləri ilə zəngin bir mədəni məkan kimi təsəvvür edilən Əlcəzair Tebessa bölgəsinin sosial təxəyyülü daxilində kişilik və qadınlıq anlayışlarını araşdırır. Məqalə, mərkəzi bir tədqiqat probleminə əsaslanır: bu anlayışların müəyyən tarixi və mədəni kontekstlərdə necə formalaşması. Kişilik və qadınlıq, bioloji təsnifatları aşan, fərdlər və qruplar arasındakı münasibətləri tənzimləyən mürəkkəb sosial strukturları əks etdirən simvolik sistemlər kimi qəbul edilir. Tədqiqat, iştirakçı müşahidəsindən və yerli sakinlərlə dərin müsahibələrdən istifadə edərək sahə əsaslı etnoqrafik metodologiyanı tətbiq edir və bununla da gender rollarını formalaşdıran sosial və simvolik dinamikanın incə anlaşılmasına imkan yaradır. Bu tədqiqat, tarixi, iqtisadi və mədəni amillərin bu anlayışlara təsirini, xüsusən də sosiallaşmanın, ritualların, dini və ənənəvi müzakirələrin gender kimliklərinin nəsillərarası bərpasında roluna vurğu etməklə yanaşı, araşdırır. Tapıntılar, kişiliyin güc, səlahiyyət və təmin etmək qabiliyyəti ilə əlaqəli olduğu açıq bir gender iyerarxiyasının mövcudluğunu ortaya qoyur. Eyni zamanda, qadınlıq itaətkarlıq, təvazökarlıq və qayğı dəyərləri ətrafında qurulur. Bu anlayışlar güclü təsir göstərməyə davam etsə də, təhsil səviyyəsinin yüksəlməsi, miqrasiya və ailə strukturundakı dəyişikliklər daxil olmaqla, davam edən sosial və iqtisadi transformasiyalar tərəfindən getdikcə daha çox çətinlik çəkir. Tədqiqat, həmçinin gənc kişilər və qadınlar davamlı mədəni təzyiqlərə və ənənəyə güclü mühafizəkar bağlılıqlara baxmayaraq, dəyişən sosial kontekstdə rollarını yenidən müəyyənləşdirməyə çalışdıqları üçün gender kimliyi ətrafında yeni danışıqlar formalarını da vurğulayır. Bu kontekstdə, tədqiqat sərhədyanı cəmiyyətlərdə kimlik dinamikası ilə bağlı antropoloji müzakirələri zənginləşdirməyə töhfə verir və qloballaşma və sürətli iqtisadi dəyişiklik kontekstində ənənəvi icmalarda gender transformasiyalarını anlamaq üçün bir çərçivə təqdim edir.
Açar sözlər: kişilik, qadınlıq, sosial təxəyyül, antropologiya, gender kimliyi