DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/64/114-130
Elektron hökumət göstəricilərinin Əlcəzairdə vergi daxilolmalarına təsiri: 2003–2025-ci illər üzrə
ekonometrik tədqiqat
Zəhra Abbas1* 
, Əsma Xəlil1 , Cəmilə Menidjel2
Xülasə. Bu tədqiqat 2003–2025-ci illər ərzində Əlcəzairdə elektron hökumət göstəricilərinin — xüsusilə elektron hökumətin inkişafı indeksi (EGDI), onlayn xidmətlər indeksi (OSI) və insan kapitalı indeksi (HCI) — vergi gəlirlərinə təsirini qiymətləndirir. Tədqiqatda illik zaman sıraları məlumatlarından və ARDL modelindən istifadə olunur. Sərhəd testi (bounds testing) yanaşması dəyişənlər arasında uzunmüddətli kointeqrasiya əlaqəsinin mövcudluğunu təsdiqləyir. Səhvlərin düzəldilməsi əmsalı -0,51 olaraq müəyyən edilmişdir; mənfi və statistik cəhətdən əhəmiyyətli olan bu göstərici qısamüddətli tarazsızlığın təxminən 51%-nin bir dövr ərzində uzunmüddətli tarazlıq istiqamətində düzəldildiyini nümayiş etdirir. Qısamüddətli dövrdə insan kapitalı indeksi (HCI) vergi gəlirlərinə müsbət və əhəmiyyətli təsir göstərir. Uzunmüddətli dövrdə isə hər üç göstərici — EGDI, OSI və HCI — müsbət və əhəmiyyətli təsirə malikdir; belə ki, hər bir göstəricidəki 1%-lik artım vergi gəlirlərində müvafiq olaraq 0,15%, 0,14% və 0,45% artıma səbəb olur. Diaqnostik testlər modelin avtokorrelyasiya, heteroskedastiklik və spesifikasiya xətalarından azad olduğunu, həmçinin sabit parametrlərə və normal paylanmış qalıqlara malik olduğunu təsdiqləyir. Bu nəticələr təsdiqləyir ki, elektron hökumətin inkişafı, rəqəmsal xidmətlərin təkmilləşdirilməsi və insan kapitalına investisiyalar vergi inzibatçılığının səmərəliliyini artırır, vergi bazasını genişləndirir və vergi öhdəliklərinə riayət olunmasını gücləndirir, bununla da Əlcəzairdə fiskal dayanıqlığa dəstək verir.
Açar sözlər: elektron hökumət, vergi gəlirləri, ARDL modeli, kointeqrasiya, səhvlərin düzəldilməsi, fiskal dayanıqlıq