DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/57/44-47
Xatirə Məmmədova
Naxçıvan Dövlət Uiversiteti
https://orcid.org/0009-0000-3739-032X
khatiramammadova@ndu.edu.az
Generativ süni intellekt mühitində AI savadlılığı kontekstində tələbə muxtariyyətinin yenidən konseptuallaşdırılması
Xülasə
Generativ süni intellekt (AI) alətlərinin, xüsusilə ChatGPT kimi sistemlərin təhsilə sürətli inteqrasiyası tələbələrin bilik əldə etmə və emal etmə üsullarını əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmişdir. Xüsusilə dil öyrənmə mühitlərində bu alətlər yalnız informasiya əldə etmək üçün deyil, həm də ideyaların formalaşdırılması, mətnlərin strukturlaşdırılması və dilin təkmilləşdirilməsi üçün geniş istifadə olunur. Bu isə tələbə müstəqilliyi anlayışının yenidən nəzərdən keçirilməsini zəruri edir.
Məqalədə generativ süni intellekt dövründə tələbə müstəqilliyinin AI savadlılığı kontekstində necə yenidən müəyyənləşdirilə biləcəyi araşdırılır. Tədqiqat göstərir ki, generativ AI-dən inquiry-based prompting yanaşması ilə istifadə edildikdə tələbənin tənqidi düşünmə və reflektiv öyrənmə bacarıqları güclənir. Əksinə, AI-nin qeyri-tənqidi istifadəsi səthi öyrənməyə və asılılığa gətirib çıxara bilər.
Məqalədə AI savadlılığının tələbə müstəqilliyinə təsiri analiz edilir və göstərilir ki, bu bacarıq tələbənin AI ilə şüurlu və məqsədli işləməsini təmin edən əsas amildir. Nəticə olaraq qeyd olunur ki, müasir təhsil sistemində AI-dən istifadəni məhdudlaşdırmaqdan daha çox, tələbələrdə AI savadlılığını inkişaf etdirmək vacibdir. Bu yanaşma texnologiyanın öyrənmə prosesini zəiflətməsinin qarşısını alaraq, əksinə, onu daha effektiv və mənalı edir.
Açar sözlər: süni intellekt savadlılığı, tələbə müstəqilliyi, generativ süni intellekt, inquiry-based learning (sorğu əsaslı öyrənmə), dil öyrənməsi, rəqəmsal pedaqogika