Habermasda din və kommunikativ rasionallıq
Fatiha Xaldi 
Xülasə. Yurgen Habermasın ifadə etdiyi kimi, kommunikativ rasionallıq dövründə din məsələsi, getdikcə fərdlər arasında dialoq və rasional ünsiyyətə əsaslanan müasir cəmiyyətlərdə dinin yeri ilə bağlıdır. Müasirliyin ortaya çıxması ilə elmi və rasional tərəqqinin dinin tənəzzülünə və ictimai sahədən kənarlaşdırılmasına səbəb olacağı geniş şəkildə güman edilirdi. Lakin alman filosofu Yurgen Habermas bu əlaqəni yenidən nəzərdən keçirir və iddia edir ki, dinin ictimai sahədə müzakirəni zənginləşdirə biləcək dəyərlərin və mənəvi mənaların mühüm mənbəyi olaraq qalır. Buna görə də o, dinin ideyalarının bütün vətəndaşlar üçün anlaşılan və müzakirə üçün əlçatan olan ortaq rasional dilə çevrilməsi şərti ilə ictimai dialoqda iştirak etdiyi dini və dünyəvi diskurs arasında birgəyaşayış formasını müdafiə edir. Bu kontekstdə Habermas müasir cəmiyyətlərin postsekulyar olduğunu vurğulayır, rasionallıqla yanaşı dinin də davamlı mövcudluğunu qəbul edir və dialoq və qarşılıqlı anlaşma çərçivəsində onlar arasında tarazlıq axtarır.