DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/49/64-68
Röya Mirtalıbova
Bakı Dövlət Universiteti
doktorant
https://orcid.org/0009-0009-5422-1873
royalmiriyeva@gmail.com
İnzibati orqanlar tərəfindən prosessual müddətlərin gecikdirilməsi –
praktik problemlər və həll yolları
Xülasə
Bu məqalə inzibati orqanlar tərəfindən prosessual müddətlərin gecikdirilməsi problemini həm hüquqi, həm də praktiki baxımdan araşdırır. Mövzu olduqca aktualdır, çünki inzibati icraatda prosessual müddətlərin pozulması hüquqi proseslərin səmərəliliyinə, vətəndaşların hüquqi müdafiə hüququnun həyata keçirilməsinə və ümumi qanunun aliliyi prinsipinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş prosessual müddətlər inzibati hərəkətlərin səmərəli, şəffaf və hüquqi əminliklə həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədi daşıyır.
Bir çox hallarda gecikmələr sadəcə səhlənkarlığın nəticəsi deyil, həm də inzibati orqanlar arasında səriştələrin üst-üstə düşməsi, rəqəmsal infrastrukturun olmaması və ya kifayət qədər öyrədilməmiş kadrlar kimi sistemli çatışmazlıqlardan qaynaqlanır. Bu məsələlər işin vaxtında baxılmasını çətinləşdirir və əhalinin dövlət qurumlarına inamını zəiflədir. Bundan əlavə, qanunvericilikdəki aydın olmayan və ya həddən artıq çevik prosessual qaydalar səlahiyyətlilər tərəfindən inzibati fəaliyyətsizliyə haqq qazandırmaq üçün istifadə edilə bilər.
Müqayisəli hüquqi nöqteyi-nəzərdən, Almaniya və Estoniya kimi yaxşı inkişaf etmiş inzibati ədliyyə sistemlərinə malik ölkələr buraxılmış son tarixlər üçün sabit hüquqi nəticələr, rəqəmsal tərəqqi izləmə vasitələri və vətəndaşların vaxtında həllini tələb etmələri üçün icra oluna bilən hüquqlar daxil olmaqla effektiv mexanizmlər tətbiq ediblər. Azərbaycan qanunvericiliyində oxşar tətbiq oluna bilən hüquq və sanksiyaların olmaması əsaslı islahatlara ehtiyac olduğunu göstərir.
Məqalədə Almaniya, Fransa və Estoniya kimi ölkələrlə yanaşı, Azərbaycan Respublikasının hüquqi bazası və inzibati məhkəmə təcrübəsinin müqayisəli təhlili verilmişdir. Tədqiqat bu təhlil əsasında müəyyən edilmiş müddətlərin pozulmasına görə konkret hüquqi məsuliyyət mexanizmlərinin gücləndirilməsini, inzibati nəzarət vasitələrinin genişləndirilməsini və elektron monitorinq sistemlərinin tətbiqini təklif edir.
Tədqiqat sistemli təhlil, müqayisəli hüquqi tədqiq və normativ hüquqi şərh metodlarına əsaslanır.
Açar sözlər: inzibati prosedur, prosessual müddətlər, inzibati orqan, hüquqi mexanizmlər, vətəndaşların hüquqları, hüquqi məsuliyyət, hüquqi qeyri-müəyyənlik