İqtisadi proseslərin qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılması vasitəsi kimi statistik təhlil
Xülasə. Məqalədə statistik təhlilin iqtisadi proseslərin qiymətləndirilməsi və proqnozlaşdırılmasına necə xidmət etdiyi araşdırılır, rəqəmsal nəticələrlə yanaşı məlumat təriflərinin, düzəlişlərin və qeyri-müəyyənliyin göstərilməsinin zəruriliyi əsaslandırılır. Tədqiqat konseptual təhlili Gürcüstan üzrə nümunəvi hadisə araşdırması ilə birləşdirir. Gürcüstan Milli Statistika Xidmətinin 2021-2025-ci illər üzrə rəsmi işsizlik göstəriciləri, əhali məlumatları, demoqrafik göstəricilər və İqtisadi Təhlil Portalı təsviri statistika, ekonometrika, proqnozlaşdırma və rəsmi statistikanın keyfiyyəti üzrə metodoloji ədəbiyyatla birlikdə təhlil edilmişdir. Nəticələr göstərir ki, işsizlik səviyyəsi 2021-ci ildəki 20,6 faizdən 2025-ci ildə 13,9 faizə enmiş, lakin azalma qeyri-bərabər olmuş və son ildə dayanmışdır. Beş müşahidəyə uyğunlaşdırılan xətti trend 2026-cı il üçün 11,38 faiz nöqtə qiyməti və 6,99-15,77 faiz geniş proqnoz intervalı verir; buna görə nəticə siyasət proqnozu deyil, diaqnostik meyar kimi şərh olunur. Əhali nümunəsi göstərir ki, 2024-cü il siyahıyaalmasından sonrakı düzəlişlər tarixi sıranı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmişdir. Etibarlı qiymətləndirmə təkrarlana bilən hesablamalar, metadata, düzəlişlərin izlənməsi, alternativ ssenarilər və qeyri-müəyyənliyin açıq təqdim edilməsini tələb edir.
Açar sözlər: statistik təhlil, iqtisadi proqnozlaşdırma, işsizlik, məlumatların düzəlişi, zaman sırası, rəsmi statistika, Gürcüstan