Media diskursunda ideologiya və metaforik çərçivələmə:
CDA və koqnitiv dilçilik təhlili
Mətanət Hacıyeva1 
, Elnarə Məmmədova2* , Zülfiyyə Ağayeva3
Xülasə. Bu tədqiqat müasir siyasi media diskursunda ideoloji konstruksiyaların formalaşmasını Kritik Diskurs Analizi (CDA), Koqnitiv Dilçilik və Konseptual Metafora Nəzəriyyəsinin inteqrativ çərçivəsi əsasında araşdırır. Tədqiqatın empirik bazasını 2024–2026-cı illər arasında BBC, CNN, Reuters və rəsmi siyasi bəyanatlardan seçilmiş 150 media mətni (təxminən 120.000 söz) təşkil edir. Tədqiqat qarışıq metodoloji yanaşmaya (keyfiyyət və kəmiyyət analizlərinin inteqrasiyası) əsaslanır. Van Dijk-in sosiokoqnitiv CDA modeli və Lakoff & Johnson-un konseptual metafora nəzəriyyəsi əsasında aparılan analiz nəticəsində media diskursunda sistemli ideoloji qütbləşmə, “biz–onlar” qarşıdurması, metaforik çərçivələmə və praqmalingvistik manipulyasiya strategiyaları müəyyən edilmişdir. Kəmiyyət nəticələri müxtəlif media platformaları arasında leksik seçim, agentlik strukturları və emosional leksikanın paylanmasında statistik baxımdan əhəmiyyətli fərqlərin olduğunu göstərir. Nəticələr sübut edir ki, media diskursu yalnız informasiya ötürmə vasitəsi deyil, eyni zamanda ictimai şüuru formalaşdıran koqnitiv-ideoloji mexanizmdir. Araşdırma media mətnlərində çərçivələmə strategiyalarının davamlılığını və ideoloji reproduksiya mexanizmlərini vurğulayır. Bu yanaşma müasir kommunikasiya mühitində media təsirinin daha dərindən anlaşılmasına imkan yaradır və gələcək tədqiqatlar üçün müxtəlif regionları əhatə edən müqayisəli media diskursu analizi istiqamətləri təklif olunur kimi prioritet sahələr.
Açar sözlər: kritik diskurs analizi, koqnitiv dilçilik, media diskursu, konseptual metafora, ideologiya, çərçivələmə