DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/55/121-126
Roza İsmayılova
Bakı Dövlət Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0002-2708-0883
roza.ismayilova.hikmatovna06@gmail.com
Məhkəmə antropologiyası beynəlxalq humanitar hüququn
bir vasitəsi kimi: Azərbaycanın münaqişədən sonrakı təcrübəsi
Xülasə
Bu məqalə məhkəmə antropologiyasının silahlı münaqişədən sonra beynəlxalq humanitar hüququ (BHH) necə həyata keçirə biləcəyini, Azərbaycanın son təcrübəsini nümunə kimi göstərməklə araşdırır. BHH dövlətlərə və silahlı qruplara ölənlərin axtarışı, çıxarılması və identifikasiyası, eləcə də ailələrə məlumat verilməsi üzrə öhdəliklər qoyur. Osteologiya, arxeologiya, tibb və hüquq sahələrindən faydalanan məhkəmə antropologiyası kütləvi zorakılıq və kütləvi məzarlıqlar kontekstində bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsində əvəzsizdir. Hüquqi sənədlərin, elmi ədəbiyyatın və seçilmiş Azərbaycan tədqiqatlarının keyfiyyət analizi əsasında məqalə məhkəmə metodlarının insan qalıqlarının identifikasiyasına, müharibə cinayətlərinin sənədləşdirilməsinə və qurbanların hüquqlarının qorunmasına necə dəstək verdiyini araşdırır.
Humanitar məhkəmə fəaliyyətinin inkişafı, kütləvi məzarlıq araşdırmalarının etik və metodoloji çətinlikləri və beynəlxalq əməkdaşlığın zəruriliyi vurğulanır. Nəticələr göstərir ki, təlimə investisiya qoymaqla, beynəlxalq standartları qəbul etməklə və məhkəmə məlumat bazaları yaratmaqla Azərbaycan həm milli ədaləti, həm də regional humanitar mexanizmləri gücləndirə bilər.
Açar sözlər: məhkəmə antropologiyası, beynəlxalq humanitar hüquq, kütləvi məzarlıqlar, itkin şəxslər, qalıqların identifikasiyası, humanitar əməkdaşlıq