DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/64/160-173
Mərkəzi Asiyada Çin layihələri
Kamran Şirinzadə 
Xülasə. Bu məqalədə Mərkəzi Asiyada Çin investisiya və infrastruktur layihələri araşdırılır və onların Qazaxıstan, Qırğızıstan, Tacikistan və Özbəkistandakı əmək münasibətlərinə təsirlərinə xüsusi diqqət yetirilir. İnvestisiya imkanlarının milli qurumlar, məşğulluq təcrübələri və işçilərin təmsilçiliyi ilə necə qarşılıqlı əlaqədə olduğu soruşulur. Tədqiqatda keyfiyyətli sənəd təhlili və elmi ədəbiyyatın, institusional hesabatların və ictimaiyyətə açıq layihə məlumatlarının müqayisəli təhlili istifadə olunur. Əməklə bağlı dəlillər əsasən 2025-ci ildəki vəziyyətin yeni bir araşdırması əvəzinə, 2021-ci il masaüstü tədqiqatı da daxil olmaqla tarixi ikinci dərəcəli materialdır. Ölkə nümunələri göstərir ki, Çin investisiyaları enerji, nəqliyyat, mədənçilik və sənaye əməkdaşlığını dəstəkləyir, bildirilən əmək nəticələri isə ölkə, sektor və müəssisə üzrə fərqlənir. Baxılan mənbələr həm fəaliyyətdə olan kollektiv müqavilələri, həm də əmək haqqı fərqləri, məlumata çıxış, iş vaxtı və həmkarlar ittifaqının əhatə dairəsi ilə bağlı çətinlikləri təsvir edir. Bu müşahidələr Çin investisiyalı müəssisələr arasında vahid təcrübələr və ya investisiyanın əmək hüquqlarına səbəbli təsirini müəyyən etmir. Məqalədə infrastruktur və kommersiya qiymətləndirmələrinin şəffaflığa, sosial dialoqa və milli əmək standartlarına uyğunluğa diqqət yetirilməsi ilə tamamlanmalı olduğu qənaətinə gəlinir.
Açar sözlər: Bir Kəmər, Bir Yol Təşəbbüsü, Çin investisiyası, Mərkəzi Asiya, infrastruktur, əmək münasibətləri, həmkarlar ittifaqları, regional əlaqə