DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/125/112-116
Sakit Hüseynov
ADA Universiteti
https://orcid.org/0009-0000-5667-108X
sakithuseynov@gmail.com
Mərkəzləşdirilmiş imtahanlara cavab olaraq müəllimlərin
tədris adaptasiyaları
Xülasə
Mərkəzləşdirilmiş imtahanlar bir çox təhsil sistemlərində tədris təcrübələrinin, təlim prioritetlərinin və sinifdaxili dinamikanın formalaşmasında həlledici rol oynayır. Yüksək məsuliyyət daşıyan qiymətləndirmə vasitələri kimi bu imtahanlar kurikulumun əhatə dairəsini, tədris tempini və qiymətləndirmə strategiyalarını müəyyən edir və müəllimləri öz tədris yanaşmalarını uyğunlaşdırmağa məcbur edir. Bu məqalədə mərkəzləşdirilmiş imtahanlara cavab olaraq müəllimlər tərəfindən tətbiq olunan tədris adaptasiyaları araşdırılır və pedaqoji strategiyaların kurikulum tələbləri, şagirdlərin öyrənmə ehtiyacları və qiymətləndirmə tələbləri arasında tarazlığın necə qurulduğu təhlil edilir.
Tədqiqatda tədris adaptasiyalarının əsas formaları, o cümlədən imtahan çərçivələrinə uyğun kurikulum planlaşdırılması, imtahan yönümlü bacarıqlara artan diqqət, formativ qiymətləndirmənin strateji istifadəsi və müxtəlif öyrənən qabiliyyətlərini dəstəkləmək məqsədilə diferensiallaşdırılmış tədris üsulları nəzərdən keçirilir.
Müəllimlər tez-tez dərs planlaşdırılmasını əsas məzmunun prioritetləşdirilməsi, praktiki tapşırıqların inteqrasiyası və şagirdlərin imtahan tələblərinə cavab verməsini təmin etmək üçün scaffoldinq texnikalarının tətbiqi yolu ilə tənzimləyirlər. Eyni zamanda, geribildirişə əsaslanan tədris, hədəflənmiş təkrar və çevik qruplaşdırma kimi adaptiv tədris yanaşmaları tədrisin yalnız test hazırlığı ilə məhdudlaşmasının qarşısını almağa xidmət edir. Bununla belə, imtahanlara həddindən artıq yönəlmə, öyrənən mərkəzli yanaşmalarla balanslaşdırılmadıqda, yaradıcılığın və dərin öyrənmənin məhdudlaşmasına səbəb ola bilər. Ümumilikdə, nəticələr göstərir ki, imtahan yönümlü təhsil mühitində tədris adaptasiyaları sadəcə reaktiv dəyişikliklər deyil, şagird nailiyyətlərini və öyrənmə nəticələrini optimallaşdırmağa yönəlmiş məqsədyönlü pedaqoji strategiyalardır. Bu adaptasiyaların anlaşılması qiymətləndirmə siyasəti, müəllimlərin peşəkar müstəqilliyi və mərkəzləşdirilmiş imtahanların effektiv tədris təcrübələri ilə dayanıqlı şəkildə uzlaşdırılması ilə bağlı daha geniş elmi müzakirələrə töhfə verir.
Açar sözlər: mərkəzləşdirilmiş imtahanlar, tədris adaptasiyaları, imtahan yönümlü tədris, təlim strategiyaları, qiymətləndirməyə əsaslanan tədris