https://doi.org/10.36719/2663-4619/112/78-83
Kamran Bağırov
Azərbaycan Turizm və Menecment Universiteti
https://orcid.org/0009-0002-1000-4083
kamran.baghirov.2000@gmail.com
Milli gəlirin və iqtisadi inkişafın təmin olunması sahəsində beynəlxalq təcrübə
Xülasə
Milli gəlirin artırılması və iqtisadi inkişafın təmin edilməsi ölkələrin iqtisadi siyasətində əsas strateji məqsədlərdən biridir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, iqtisadi inkişafın uğurlu olması üçün müxtəlif yanaşmalar mövcuddur və onların tətbiqi ölkənin iqtisadi vəziyyətindən və inkişaf strategiyasından asılıdır. Sənayeləşmə və dövlət müdaxiləsi iqtisadi inkişafın ilkin mərhələlərində sürətli irəliləyiş üçün effektiv vasitə olsa da, uzunmüddətli perspektivdə özəl sektorun təşəbbüskarlığını məhdudlaşdıra bilər. Sərbəst bazar iqtisadiyyatı liberal ticarət siyasəti və xarici investisiyaların cəlb olunması hesabına inkişafı dəstəkləsə də, sosial bərabərsizliyi dərinləşdirə bilər. İxrac yönümlü iqtisadi model xarici bazarlara çıxışı gücləndirərək iqtisadiyyatın böyüməsini stimullaşdırsa da, qlobal iqtisadi dalğalanmalara həssasdır. Sosial rifah əsaslı iqtisadi inkişaf modeli yüksək vergilər hesabına sosial bərabərliyi təmin etsə də, fiskal yükü artırır. Təhsil və innovasiyaya əsaslanan iqtisadi model uzunmüddətli perspektivdə davamlı inkişafın əsasını təşkil etsə də, onun nəticələri yalnız zaman keçdikcə özünü büruzə verir. Təbii sərvətlərin idarə olunması və resurs gəlirlərinin dayanıqlı istifadəsi uzunmüddətli iqtisadi sabitlik üçün mühüm amildir. Hər bir ölkə öz inkişaf strategiyasını formalaşdırarkən bu yanaşmalardan uyğun kombinasiyanı seçməli və iqtisadiyyatının spesifik xüsusiyyətlərinə uyğun siyasət həyata keçirməlidir. Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün diversifikasiya, innovasiya və qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəlmiş strategiyalar daha dayanıqlı inkişaf modelinin əsasını təşkil edə bilər.
Açar sözlər: milli gəlir, iqtisadi inkişaf, sənayeləşmə, sərbəst bazar, ixrac yönümlü model, sosial rifah, innovasiya, təbii sərvətlər, iqtisadi siyasət, diversifikasiya