DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/64/174-182
Müasir cəmiyyətdə strateji resurs kimi informasiya: məsuliyyətli dəyər yaradılmasının sosial-fəlsəfi modeli
Olimxodjayev Fayyozxo‘ja 
Xülasə. İnformasiya çox vaxt strateji resurs kimi təqdim olunur, lakin onun maddi resurslarla eyniləşdirilməsi natamamdır. İnformasiya tükənmədən çoxaldıla bilir, dəyəri şərh və istifadə prosesində yaranır, eyni zamanda ictimai fayda və sosial zərər yarada bilər. Məqalə informasiyanın müasir cəmiyyətdə hansı şərtlər daxilində legitim strateji resursa çevrildiyini araşdırır. İnformasiya fəlsəfəsi, məlumat tədqiqatları, məxfilik nəzəriyyəsi, siyasi iqtisad və rəqəmsal idarəetməyə aid on iki fundamental akademik və institusional mənbə strukturlaşdırılmış konseptual təhlillə müqayisə edilmişdir. Mənbələr dəyər yaratma, epistemik keyfiyyət, çıxış, hakimiyyət və hesabatlılıq üzrə təhlil olunmuşdur. Tədqiqat məlumatı, mənalı informasiyanı, praktik biliyi və strateji mühakiməni bir-birindən fərqləndirir. Məsuliyyətli strateji istifadənin dörd şərti müəyyən edilir: epistemik etibarlılıq, kontekstual legitimlik, imkanları genişləndirən çıxış və hesabatlı institusional himayədarlıq. Bu şərtlər texniki toplanmanın öz-özlüyündə sosial dəyər yaratmadığını göstərən İnformasiya Himayədarlığı Modelini təşkil edir. Keyfiyyətsiz məlumat, qeyri-şəffaf nəticəçıxarma, həddindən artıq mərkəzləşmə və zəif düzəliş mexanizmləri görünən resursu zəiflik mənbəyinə çevirə bilər. Əksinə, mənşə yoxlanıldıqda, kontekstual məxfilik qorunduqda, mənalı çıxış genişləndirildikdə və düzəliş kanalları saxlanıldıqda informasiya davamlı dəyər yaradır. Nəticədə informasiyanın nə adi xüsusi mülkiyyət, nə də məhdudiyyətsiz ictimai nemət kimi idarə olunmasının yetərli olmadığı əsaslandırılır.
Açar sözlər: informasiya; strateji resurs; məlumatların idarə edilməsi; informasiya etikası; məxfilik; rəqəmsal cəmiyyət; institusional himayədarlıq