Multispektral təsvirlər vasitəsilə saatlı rayonunda yay otlaq sahələrindəki biokütlənin hesablanması
Leyla İmaməliyeva 
Xülasə. Multispektral təsvirlərin istifadəsi yay otlaq sahələrindəki biokütlənin qiymətləndirilməsi üçün müasir və effektiv metodlardan biridir. Saatlı rayonunda otlaq sahələrinin biokütləsinin hesablanması ekologiya və kənd təsərrüfatı idarəçiliyi baxımından əhəmiyyət kəsb edir, çünki bu göstərici heyvandarlıq üçün qida resurslarının mövcudluğunu, otlaq ekosisteminin sağlamlığını və torpaq örtüyünün dəyişikliklərini izləməyə imkan verir. Multispektral görüntülər müxtəlif dalğa uzunluqlarında (məsələn, görünən və yaxın infraqırmızı spektr) torpaq və bitki örtüyü haqqında ətraflı məlumat toplamağa imkan verir. Bu məlumatlar vasitəsilə Normalized Difference Vegetation Index (NDVI) kimi bitki sağlamlığı və sıxlığı göstəricilərindən istifadə edərək otlaq sahələrindəki biomassa həcmi təxmin edilə bilər.
Hesablama prosesi adətən bir neçə mərhələdən ibarətdir: əvvəlcə sahələrin spektral görüntüləri toplanır, sonra radiometrik və atmosferik korreksiyalar aparılır, ardınca piksel səviyyəsində bitki örtüyünün göstəriciləri hesablanır. NDVI və ya Enhanced Vegetation Index (EVI) kimi indekslər bitki örtüyünün canlılıq səviyyəsini əks etdirir və otlaq biomassa ilə korrelyasiya edilə bilər. Əldə olunan spektral göstəricilər, sahənin tarixi məlumatları və meteoroloji parametrlərlə birləşdirilərək biomassa kütləsi ton/ha və ya qram/m² səviyyəsində qiymətləndirilir. Bu yanaşma həm də yüksək dəqiqliklə geniş ərazilərin monitorinqini mümkün edir və torpaq istifadəsi planlaması, qida təhlükəsizliyi və davamlı kənd təsərrüfatı üçün elmi əsas yaradır.
Açar sözlər: Saatlı rayonu, multispektral təsvirlər, biokütlə, NDVI, SPOT-6, düzənlik otlaqları, səhralaşma, torpaq duzluluğu, ekosistem monitorinqi