DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/126/119-123
Cəmilə Məmmədova
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0000-0001-5147-2233
cemileadna@mail.ru
Sədail Səfərov
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0008-8803-2977
sedailseferov2003@icloud.com
Ləman Səmədli
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
https://orcid.org/0009-0005-5560-3583
leman.samedli.80@mail.ru
Nanostruktur materialların qaz turbinlərinin səmərəliliyinə və
termal davranışına təsiri
Xülasə
Qaz turbin qurğuları, hərəkət edən mayenin kinetik enerjisini reaksiya və ya impuls vasitəsilə mexaniki enerjiyə çevirmək üçün işçi maye kimi qazdan istifadə edən daxili yanma mühərrikidir. Çevrilmiş mexaniki enerji sənaye nasosları, dəniz mühərrikləri, lokomotiv mühərrikləri və avtomobil mühərrikləri kimi bir neçə cihaz üçün əsas mühərrik kimi enerji istehsalında, eləcə də əsas mühərrik kimi istifadə edilə bilər. Texnologiyadakı irəliləyişlər səbəbindən on ildən artıqdır ki, qaz turbinlərinin enerji istehsalı və mexaniki idarəetmə texnologiyaları üçün tətbiqləri xeyli artmışdır. Çevik yanacaq qabiliyyəti üstünlüyünə malikdir, bu da sintetik və təbii yanacaqlar kimi bir sıra yanacaqlardan istifadə edə biləcəyi deməkdir.
Hər bir qaz turbin qurğusunun tərkibi havanı sıxmaq üçün kompressor, onu yandırmaq üçün havanı yanacaqla qarışdırmaq üçün yanma kamerası və isti və sıxılmış qazların daxili enerjisini mexaniki enerjiyə çevirmək üçün turbindən ibarətdir. Qaz turbinləri müasir dövrdə enerji istehsalında yüksək səmərəlilik təmin etmək üçün vacib texnoloji qurğulardır. Qaz turbinlərinin əsas problemlərinə yüksək temperatur, təzyiq və korroziyaya qarşı davamlı materialların və optimal dizaynın seçilməsi kimi problemlər aiddir.
Həmçinin istiliyə davamlı materialların seçilməsi vacib əhəmiyyət kəsb edir. Bu tədqiqat işində nanostruktur materiallarının qaz turbinlərinin təsirində son yanaşmalar araşdırılır.
Açar sözlər: qaz turbin qurğuları, istilik gərginliyi, super ərintilər, CTE, nanostruktur materialları