DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/122/102-108
Nərmin Salmanlı
Naxçıvan Dövlət Universiiteti
doktorant
https://orcid.org/0000-0003-0490-2565
narminsalmanli@ndu.edu.az
Naxçıvan şəhəri nümunəsində su ehtiyatlarının idarə olunması və
səmərəli istifadəsinin sosial-iqtisadi problemləri
Xülasə
Məqalədə Naxçıvan şəhərində su təhlükəsizliyi və səmərəli istifadə məsələsi urbanistik reallıq prizmasından araşdırılır: hidroqrafik məhdudiyyətlər (Araz hövzəsi, yeraltı sular), tələbatın struktur bölgüsü və şəbəkə-infrastruktur dayanıqlığı birgə şəkildə qiymətləndirilir. Yanaşma təsviri-analitik xarakter daşıyır: mövcud göstəricilər sintez olunur, ölçülə bilən hədəflər çərçivəsi təqdim edilir. Nəticələr göstərir ki, adambaşına düşən su təminatı illər üzrə azalma meyli nümayiş etdirir; urbanistik kontekstdə məişət istifadəsi üstünlük təşkil edir, kənd təsərrüfatının payı periferik ərazilər hesabına formalaşır, sənaye isə texniki tələbatla məhdud qalır. Şəbəkə itkisi, təzyiq və keyfiyyət dalğalanmaları, həmçinin ölçmə-məlumat boşluqları sosial rifaha, biznes proseslərinə və bələdiyyə maliyyəsinə çoxkanallı təsir göstərir. Həll yanaşması kimi inteqrə olunmuş paket təklif edilir: DMA-lar üzrə itki aşkarlanması və prioritet yenilənmə, ağıllı sayğacların tətbiqinin genişləndirilməsi və GIS/SCADA əsasında operativ idarəetmə, təmizləyici qurğuların stabil fəaliyyəti və s.
Açar sözlər: Naxçıvan, su təhlükəsizliyi, səmərəli istifadə, şəbəkə itkisi, DMA, ağıllı sayğac, GIS/SCADA