DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/54/116-119
Nəzrin Səfərəliyeva
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0005-0962-3911
nazrinsafaraliyeva03@gmail.com
Onlayn alış-verişdə nəsil fərqlərinin psixoloji və sosioloji amilləri
Xülasə
Onlayn alış-verişin artan nüfuzu müxtəlif nəsillər müxtəlif nümunələr və üstünlüklər nümayiş etdirərək istehlakçı davranışına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi. Bu nəsil fərqləri alış-veriş davranışlarına təsir edən psixoloji və sosioloji amillərlə əlaqələndirilə bilər.
Psixoloji nöqteyi-nəzərdən onlayn alış-verişdə nəsil fərqləri müxtəlif səviyyəli etibar, texnologiya ilə rahatlıq və rəqəmsal savaddan qaynaqlanır. Millennials və Generation Z kimi gənc nəsillər tez-tez texnoloji biliklərə malikdirlər və elektron ticarət platformalarında rahat naviqasiya edirlər ki, bu da onların onlayn alış-veriş tezliyinə təsir göstərir. Bunun əksinə olaraq, Baby Boomers və Generation X daxil olmaqla yaşlı nəsillər, xüsusən də məxfilik, təhlükəsizlik və fiziki qarşılıqlı əlaqənin olmaması ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən onlayn alış-verişə daha ehtiyatla yanaşa bilərlər. Bundan əlavə, gənc istehlakçılar, giriş asanlığı və tez-tez onlayn təqdimatlarla idarə olunan impulsiv satınalma davranışına daha çox meyillidirlər, yaşlı nəsillər isə ətraflı məhsul məlumatlarını və müştəri rəylərini qiymətləndirərək daha düşünülmüş alış qərarları nümayiş etdirə bilərlər.
Sosioloji səviyyədə onlayn alış-verişdə nəsil fərqləri mədəni dəyişikliklər, sosial təsirlər və həyat tərzindəki dəyişikliklərlə əlaqələndirilə bilər. Tez-tez daimi əlaqə dövründə böyüyən gənc nəsillər onlayn alış-verişə sosial və mədəni həyatlarının ayrılmaz hissəsi kimi baxırlar. Sosial media Millennials və Gen Z-nin alış davranışlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır, çünki onlar təsir edənlərin tövsiyələri və həmyaşıdların rəyləri əsasında alış-veriş etmək ehtimalı daha yüksəkdir. Bunun əksinə olaraq, yaşlı nəsillər şəxsi qarşılıqlı əlaqə və toxunma məhsul təcrübələri ətrafında sosial norma və dəyərlərdən təsirlənən ənənəvi alış-veriş təcrübələrinə daha güclü bağlılıq nümayiş etdirirlər.
Açar sözlər: nəsillərarası, onlayn, psixoloji, sosial, texnologiya, istehlakçı, yaradıcı, impulsiv