Osmanlı saraylarında daxili su elementləri:
Topqapı və Dolmabahçe saraylarının müqayisəli təhlili
Deniz Demirarslan 
Xülasə. Hazırkı tədqiqat Osmanlı saray memarlığında suyun yalnız həyati bir resurs və texniki sistemin tərkib hissəsi kimi deyil, həm də interyerlərin məkan quruluşuna, funksional təşkilatına və duyğusal atmosferinə təsir göstərən mühüm bir amil kimi rol oynadığını ortaya qoymağı məqsəd qoyur. Bu çərçivədə Topqapı Sarayı və Dolmabağça Sarayı müqayisə edilmiş, su ilə əlaqəli elementlər onların məkandakı yerləşməsi, tipologiyası, funksiyası və duyğusal təsirləri baxımından təhlil edilmişdir. Tədqiqat keyfiyyət yönümlü yanaşmaya əsaslanmış, kitab və məqalələrin araşdırılması, arxiv materiallarının incələnməsi, obyektlərə yerində baxış keçirilməsi və fotoqrafik sənədləşdirmə üsullarından istifadə edilməklə həyata keçirilmişdir. Nəticələr göstərir ki, Topqapı Sarayında çeşmələr, səlsəbillər, şadırvanlar və hovuzlar kimi müxtəlif su elementləri interyer məkanlarına təbii şəkildə inteqrasiya olunmuş və soyutma, rahatlıq yaratma, məxfiliyin təmin edilməsi və saray nüfuzunun nümayiş etdirilməsi kimi funksiyalar yerinə yetirmişdir. Dolmabağça Sarayında isə su əsasən müasir santexnika sistemləri, gigiyena, komfort və xidmət infrastrukturu ilə əlaqəli şəkildə istifadə olunmuşdur. Bu baxımdan, Topqapı Sarayında su daha çox duyğusal və məkan təcrübəsini formalaşdıran bir element kimi çıxış etdiyi halda, Dolmabağça Sarayında onun texniki və funksional xarakteri daha qabarıq şəkildə ön plana çıxmışdır.
Açar sözlər: Osmanlı memarlığı, interyer memarlığı, qərbləşmə, hamam, çeşmə