DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/122/20-25
Təhminə Əliyeva
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Quba filialı
doktorant
https://orcid.org/0009-0001-2520-4371
tehmine.eliyeva@quba.adpu.edu.az
Qafqazda türklərin varlığının tarixi əsasları və sosial dinamikası
Xülasə
Qafqaz regionundakı mədəni qarşılıqlı təsirlərin mürəkkəb toxuması uzun müddətdir ki, həm regional identikliklərin formalaşmasında əsas, həm də çevikləşdirici bir qüvvə kimi çıxış edən türk mədəniyyətinin tarixi və sosial dinamikaları tərəfindən formalaşdırılmışdır. Bu məqalə müxtəlif etnosları, dilləri və ənənələri ilə seçilən Qafqazda türk mədəniyyətinin sosial dinamika və identik-liklərin formalaşmasına çoxşaxəli təsirini araşdırmağı qarşıya məqsəd qoyur. Tədqiqat, təhlil və şərh metodlarından istifadə edilərək hazırlanmış bu işdə türk təsirinin tarixi konteksti, müasir dövrdəki rolu və gələcək inkişaf istiqamətləri ədəbiyyat mənbələri əsasında araşdırılır.
Tarixən Türkiyənin Qafqaza yaxınlığı mühüm mədəni mübadilələri asanlaşdırmış, türk ənənələrinin, dilinin və sosial normalarının bölgədəki müxtəlif etnik qruplar arasında yayılmasına səbəb olmuşdur. Nəticədə türk mədəni elementləri ilə yerli ənənələrin qarşılıqlı təsiri yalnız sosial identiklikləri formalaşdırmamış, eyni zamanda sosial strukturlara, idarəetməyə və qruplararası mü-nasibətlərə də təsir göstərmişdir. Bu təhlildə türk mədəni təcrübələrinin Qafqazın sosial toxumasına necə inteqrasiya olunduğunu göstərən konkret nümunələr araşdırılacaq, həm də belə qarşılıqlı təsirlərdən doğan gərginliklər və sintez prosesləri işıqlandırılacaq.
Açar sözlər: tarix, mədəniyyət, türklər, Qafqaz, sosial dinamika