Qarabağda müharibədən sonrakı şəhərsalma transformasiyaları və davamlı inkişaf modelləri
İradə İskəndərova 
Xülasə. Qarabağda müharibədən sonrakı dövrdə şəhərsalma transformasiyaları regionun sosial-iqtisadi dirçəlişi və uzunmüddətli inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dağıdılmış infrastrukturun bərpası ilə yanaşı, müasir və dayanıqlı şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqi əsas prioritetlərdən biridir. Bu proses yalnız fiziki yenidənqurma ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda əhalinin geri qayıdışı, sosial xidmətlərin təşkili, iqtisadi fəaliyyətin canlandırılması və ekoloji tarazlığın qorunmasını da əhatə edir. Müasir yanaşmalar çərçivəsində “ağıllı şəhər” konsepsiyaları, yaşıl enerji həlləri, rəqəmsal texnologiyalar və innovativ idarəetmə modelləri geniş tətbiq olunur.
Şəhərsalma transformasiyalarında davamlı inkişaf prinsipləri mühüm yer tutur. Bu prinsiplər iqtisadi səmərəlilik, sosial inklüzivlik və ekoloji davamlılıq arasında balansın qorunmasına yönəlmişdir. Qarabağ regionunda həyata keçirilən layihələrdə alternativ enerji mənbələrinin istifadəsi, ekoloji cəhətdən təmiz tikinti materiallarının tətbiqi və resurslardan səmərəli istifadə xüsusi diqqət mərkəzindədir. Eyni zamanda, mədəni irsin qorunması və bərpası şəhərsalma siyasətinin vacib komponentlərindən biri kimi çıxış edir.
Açar sözlər: Qarabağ, şəhərsalma, transformasiya, bərpa, davamlılıq, inkişaf, infrastruktur, ağıllı şəhər, yaşıl enerji, innovasiya, ekologiya, sosial inkişaf, iqtisadiyyat, rəqəmsallaşma, planlaşdırma