DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/126/94-100
Nicat Səlimov
Qərbi Kaspi Universiteti
https://orcid.org/0009-0006-4400-6932
nijat.salimov@outlook.com
Qarışıq qabiliyyətli EFL siniflərində dil çıxışını gücləndirmək üçün
UDL-də məlumatlı müəllim hazırlığı: konseptual model və
məktəbə əsaslı qiymətləndirmə çərçivəsi
Xülasə
Qarışıq qabiliyyətli EFL sinif otaqları tələbələrin səriştəsində, lüğət ehtiyatının dərinliyində, emal sürətində, özünəinamında və ünsiyyət qurma istəyində proqnozlaşdırıla bilən dəyişkənlik nümayiş etdirir. Bununla belə, təlimat və qiymətləndirmə tez-tez vahid bir dizayn üzərində qurulur: bir tapşırıq formatı, bir gözlənilən nəticə rejimi və könüllülər tərəfindən formalaşdırılan iştirak nümunələri. Bu, adətən qeyri-bərabər dil çıxışına səbəb olur — daha yüksək səriştəli tələbələr sinifdə ən çox danışıq və ən görünən öyrənmə sübutlarını yaradır, aşağı səriştəli tələbələr isə risk götürməyi azaldır, qarşılıqlı əlaqədə periferik qalır və nəticəni tətbiq etmək və təkmilləşdirmək üçün daha az imkan əldə edirlər. Bu məqalədə UDL prinsiplərini ölçülə bilən sinif proseslərinə və təlim edilə bilən müəllim səriştələrinə çevirməklə qarışıq qabiliyyətli EFL sinif otaqlarında dil çıxışını yaxşılaşdırmağa yönəlmiş UDL məlumatlı müəllim hazırlığı modeli təklif olunur. Dil çıxışı üç müşahidə edilə bilən ölçü vasitəsilə həyata keçirilir: (1) iştirak bərabərliyi, (2) cavab vermək imkanı (OTR) sıxlığı və paylanması və (3) tələbələrin eyni təlim məqsədinə uyğun alternativ yollar vasitəsilə anlayış nümayiş etdirməsinə imkan verən çoxsaylı təmsilçilik və ifadə vasitələri. Model strukturlaşdırılmış sinif danışıq rutinlərini, təkrar istifadə edilə bilən iskeleləri və formativ qiymətləndirmə mikro-dövrlərini birləşdirir. Məktəb məhdudiyyətləri altında qiymətləndirməni dəstəkləmək üçün məqalədə sədaqət göstəriciləri, müşahidə protokolları və iştirak, cəlb olunma və dil performansı üçün nəticə ölçüləri ilə mümkün bir çərçivə təsvir edilir və ölçülə bilən inklüzivlik axtaran müəllim təhsili və məktəb monitorinq sistemləri üçün təsirlər müzakirə olunur.
Açar sözlər: öyrənmə üçün universal dizayn, EFL, qarışıq qabiliyyətli sinif otaqları, dilə çıxış, iştirak bərabərliyi, cavab vermək imkanı, formativ qiymətləndirmə, müəllim hazırlığı