Ş.Monteskye və C.Lokkun klassik hakimiyyət
bölgüsü nəzəriyyəsi
Mətin Qarayev 
Xülasə. Hakimiyyət bölgüsü nəzəriyyəsi müasir konstitusional dövlətçilik sisteminin əsas sütunlarından biri hesab olunur. Bu nəzəriyyə hakimiyyətin bir mərkəzdə cəmlənməsinin qarşısını almaq, dövlət idarəçiliyində balans və nəzarət mexanizmləri yaratmaq məqsədi daşıyır. Hakimiyyət bölgüsünün klassik modelinin formalaşmasında əsas rol oynayan filosoflardan biri Con Lokk, digəri isə Şarl Lui Monteskye olmuşdur. Lokk hakimiyyət bölgüsü ideyasını liberal təbii hüquq fəlsəfəsi kontekstində irəli sürmüş və qanunverici, icraedici və federativ hakimiyyət anlayışlarını fərqləndirmişdir. Monteskye isə bu konsepsiyanı daha sistemli formada inkişaf etdirərək qanunverici, icraedici və məhkəmə hakimiyyətinin ayrılığını əsaslandırmışdır. Məqalədə Lokkun hakimiyyət bölgüsü nəzəriyyəsinin tarixi əsasları, Monteskye tərəfindən bu nəzəriyyənin klassik modelə çevrilməsi və hər iki yanaşmanın müqayisəli təhlili aparılır. Eyni zamanda, hakimiyyət bölgüsünün müasir demokratik sistemlərdə rolu, tətbiq mexanizmləri və bəzi praktik problemləri də araşdırılır. Göstərilmişdir ki, Lokkun ideyaları nəzəri başlanğıc rolunu oynasa da, Monteskye bu ideyaları hüquqi-siyasi modelə çevirərək klassik hakimiyyət bölgüsü konsepsiyasının əsas müəllifi kimi çıxış etmişdir.
Açar sözlər: hakimiyyət bölgüsü, konstitusionalizm, qanunverici hakimiyyət, məhkəmə hakimiyyəti, klassik model