DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/127/223-229
Xıdır İbişov 
Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universteti
Bakı, Azərbaycan
magistrant
khidiribishov@gmail.com
Səssiz kino dövründə komediyanın formalaşması:
Lümyerlərdən Çaplinə
Xülasə
Bu məqalədə komediya anlayışı qısa olaraq tarixi-mədəni kontekst daxilində nəzərdən keçirildikdən sonra diqqət əsasən səssiz kino dövründə komediyanın formalaşma prosesinə yönəldilir. Komediyanın ilkin olaraq kollektiv gülüş və ictimai davranışların tənzimlənməsi funksiyası daşıdığı göstərilir və kino sənətinin yaranması ilə bu funksiyanın vizual ifadə müstəvisinə keçidi araşdırılır. Slapstik komediyanın formalaşmasında Lümyer qardaşlarının “İslanmış bağban” filmi nümunə kimi təhlil olunur, ardından Pate şirkətinin fəaliyyətinə və erkən kino sənayesində rəqabət dinamikasına diqqət yetirilir. Məqalədə Maxs Linder, Çarli Çaplin, Baster Kiton və Harold Lloyd kimi komediya ustalarının yaradıcılıqları səssiz kino estetikasının müxtəlif istiqamətlərini təmsil edən mühüm mərhələlər kimi dəyərləndirilir. Nəticə olaraq müəyyən edilir ki, komediyanın ilk illəri kino dilinin formalaşmasında fundamental rol oynamış, vizual ifadə, bədən dramaturgiyası və sosial məna qatlarının inkişafına şərait yaratmışdır. Bu tarixi mənzərə komediyanın mahiyyəti və komik situasiyanın nəzəri əsasları mövzusuna keçid üçün zəmin təşkil edir.
Açar sözlər: komediya tarixi, səssiz kino, slapstik, Maxs Linder, Çarli Çaplin, Baster Kiton, Harold Lloyd, kino dili, vizual komediya