DOI: https://doi.org/10.36719/2789-6919/53/131-136
Rafiq İbrahimov
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
texnika üzrə fəlsəfə doktoru
https://orcid.org/0000-0002-1093-6369
rafiq.ibrahimov@yahoo.com
Nəzrin Səmədzadə
Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0004-2429-758X
nzrnsemedzade@gmail.com
Üfüqi quyuların qazılması zamanı azimutun ölçülməsi cihazlarının tədqiqi
Xülasə
Məqalədə göstərilir ki, üfüqi quyular üçün maqnitometrə əsaslanan qazıma zamanı ölçmə (MWD) sistemi üçoxlu akselerometrlərdən və maqnitometrlərdən istifadə etməklə qazma prosesi zamanı quyudibində inhirafetdirici qurğusunun azimutunu müəyyən edir. Geomaqnit qurgusunun azimutlamaq üçün qazıma məhlulunun istifadəsi zamanı güclü maqnit müdaxiləsinə həssasdır və buna görə də giroskoplu maqnitometrə əsaslanan MWD sistemindən istifadə etdikdə nəzərdə tutulmuş azimutun qiymətləndirilməsi üçün fırlanma norması məhdudlaşdırıcı filtrləmə (RNCF) metodu təklif olununmuşdur.
Məqalədə göstərilmişdir ki, birincisi, çıxışı maqnitometr üçlüyünün tərəfindən müşahidə edilən yeni bir maqnitli dinamik sistemi istənilən geomaqnit vektorunun Koriolis tənliyi əsasında hazırlanması məqsədəuyğun sayılmışdır. İkincisi, qısamüddətli qazıma prosesi zamanı müdaxilə olunmayan geomaqnit vektorun normasının sabit kimi yaxınlaşdırıla biləcəyini nəzərə alaraq, Kalman filtrinə normanın məhdudlaşdırılması proseduru daxil edililmişdir. Giroskop içəridə yerləşən bir giroskopdur və giroskopik effektə görə oxu həmişə ilkin istiqamətə paraleldir, buna görə də faktiki istiqamət ilkin istiqamətdən sapma ilə hesablana bilər. Mobil telefondakı giroskop əslində içərisində ultra kiçik bir giroskop olan çox mürəkkəb bir çipdir. Akselerometr mobil telefonun qəbul etdiyi sürətlənmənin böyüklüyünü və istiqamətini aşkar etmək üçün istifadə olunur. Mobil telefon hərəkətsiz olduqda, o yalnız cazibə qüvvəsinin sürətlənməsinə məruz qalır.
Açar sözlər: qazıma aləti, qazıma zamanı ölçmə, azimut, qazıma məhlulu, geomaqnit sahə