Üzümün göbələk xəstəlikləri ilə zədələnməsinin Rkatsiteli, Çinuri və Xixvi üzümlərindən istehsal olunan şərablarda asetaldehid və uçucu turşuluğa təsiri
Marina Xositaşvili1* 
, Medea Ormotsadze1 ,
Lia Kotoraşvili1 , Gaga Buişvili2
Xülasə. Üzüm tənəyinin göbələk xəstəlikləri üzümün tərkibini və nəticə etibarilə ondan alınan şərabların keyfiyyət göstəricilərini əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər. Bu tədqiqatda göbələk xəstəlikləri ilə zədələnmənin üç gürcü ağ üzüm sortundan – Rkatsiteli, Çinuri və Xixvidən istehsal olunan şərablarda asetaldehidin konsentrasiyasına və uçucu turşuluğa təsiri qiymətləndirilmişdir. Sağlam üzümlər və göbələk xəstəliklərinin əlamətləri müşahidə olunan üzümlər klassik Avropa ağ şərab istehsalı üsuluna uyğun olaraq mikrovinifikasiya edilmişdir. Spirt qıcqırması yerli mayaların iştirakı ilə aparılmış və qıcqırmanın intensivliyi qravimetrik üsulla izlənilmişdir. Asetaldehid statik baş boşluğu qaz xromatoqrafiyası–kütlə spektrometriyası (HS–GC–MS) üsulu ilə, uçucu turşuluq isə Beynəlxalq Üzüm və Şərab Təşkilatının (OIV) rəsmi üsullarından istifadə edilməklə müəyyən edilmişdir. Xəstəliklə zədələnmiş üzümlərdən istehsal olunan bütün şərablarda uçucu turşuluq artmışdır, lakin bu təsirin dərəcəsi üzüm sortundan və şirə fraksiyasından asılı olmuşdur. Ən nəzərəçarpacaq artım Rkatsiteli şərabında müşahidə edilmiş və uçucu turşuluq 0,67 q/L-dən 3,33 q/L-ə yüksəlmiş, asetaldehidin miqdarı isə 60 mq/L-dən 56 mq/L-ə qədər cüzi azalmışdır. Çinuri və Xixvi şərablarında asetaldehidin miqdarı 12–15 mq/L intervalında qalmış, xəstəliklə zədələnmiş üzümlərdən hazırlanan variantlarda uçucu turşuluq isə 1,37–1,54 q/L-ə çatmışdır. Nəticələr göstərir ki, uçucu turşuluğun artması tədqiq edilən şərablarda göbələk xəstəlikləri ilə zədələnmənin ən aydın texnoloji göstəricisidir. Mildyu və oidium xəstəliklərindən zədələnmiş üzümlər ayrı-ayrı eksperimental qruplar şəklində emal edilmədiyindən, bu iki xəstəliyin müstəqil təsirlərini fərqləndirmək mümkün olmamışdır və həmin təsirlər sonrakı tədqiqatlarda ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Açar sözlər: üzüm tənəyinin göbələk xəstəlikləri, Plasmopara viticola, Erysiphe necator, asetaldehid, uçucu turşuluq, Rkatsiteli, Çinuri, Xixvi, şərab keyfiyyəti