DOI: https://doi.org/10.36719/2706-6185/59/132-136
Xatirə Məmmədova
Naxçıvan Dövlət Universiteti
https://orcid.org/0009-0000-3739-032X
khatiramammadova@ndu.edu.az
Xarici Dil Öyrənənlər Arasında Lüğət Yaddaşının Gücləndirilməsində Kontekstual Öyrənmə Strategiyalarının Effektivliyi
Xülasə
Xarici dil öyrənərkən lüğət bilikləri oxu, yazı, dinləmə və danışıq bacarıqlarının inkişafında əsas yer tutur. Buna baxmayaraq, sözlərin təcrid olunmuş siyahılar şəklində öyrənilməsi və ya birbaşa tərcümədən istifadə edilməsi həmişə uzunmüddətli yaddaşı təmin etmir. Bu məqalənin məqsədi xarici dil tələbələrinin lüğət yadda saxlamasının yaxşılaşdırılmasında kontekstual öyrənmə strategiyalarının effektivliyini nəzərdən keçirməkdir. Tədqiqat konseptual-analitik metod və əsasların müqayisəli təhlili və ikinci dil lüğət tədqiqatları üzrə son tədqiqatlara əsaslanır. Məqalədə kontekstual öyrənmə strategiyalarının söz formasını, mənasını, birləşməni və kommunikativ funksiyanı leksik elementlərdən fərqli olaraq müstəqil varlıqlar kimi əlaqələndirdiyinə görə yadda saxlamağı artırdığı iddia edilir. Bununla yanaşı, kontekst özü-özlüyündə kifayət deyil. Təkrarlanan məruzə, müəllimin skeletləri, məqsədyönlü tapşırıqların dizaynı, qeydlərin aparılması və hədəf lüğətə planlaşdırılmış diqqət yetirilməsi ilə kontekstual məruz qalmanın gücləndirilməsi əla yadda saxlama qabiliyyətinə gətirib çıxarır. Təsadüfi və qəsdən lüğət öyrənməsinin müqayisəsi müzakirə olunur və ən yaxşı modelin inteqrasiya olunmuş model olduğunu göstərir. Məqalədə orijinal mətnlərə, dialoqlara, kollokasiya əsaslı təcrübəyə və mərhələli təkrar proseslərinə əsaslanan kontekstual öyrənmənin həm lüğət yaddaşını, həm də öyrənənlərin sözləri real ünsiyyət kontekstlərində istifadə etdikləri yerlərdə tətbiq etmək qabiliyyətini artırmaqda böyük iş görə biləcəyi qənaətinə gəlinir.
Açar sözlər: lüğətin yadda saxlanması, kontekstual öyrənmə, xarici dil tədrisi, leksik mənimsəmə, təsadüfi öyrənmə, qəsdən öyrənmə