XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda eklektika memarlığında dekorativ elementlərin müqayisəsi

Bu araşdırma XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Bakıda memarlıq və şəhərsalma proseslərinin inkişafını öyrənir. Həmin dövrdə şəhərin sürətlə böyüməsi və yeni yaşayış, inzibati, dini və məişət binalarının tikilməsi peşəkar memar və mühəndislərin fəaliyyətini aktuallaşdırmışdır. Yerli memarlar, xüsusilə Qasım bəy Hacıbababəyov, Qafar İsmayılov və Zivər bəy Əhmədbəyov, milli memarlıq ənənələrini Avropa və rus memarlıq məktəblərinin prinsipləri ilə sintez edərək, şəhərin vahid memarlıq zonasının formalaşmasına töhfə vermişlər.

Eklektik üslub və üslubpərəstlik dövründə tikilmiş binalarda Şirvan-Abşeron klassik memarlıq elementləri, tağlar, tağbəndlər, günbəzdaxili interyerlər və həcmi-fəza kompozisiyaları milli memarlığın zənginliyini nümayiş etdirir. Eyni zamanda dəmir-beton, metal, şüşə və digər yeni materialların tətbiqi böyük konstruksiyaların, tağ və günbəz layihələrinin reallaşmasına imkan yaratmışdır.

Araşdırmada Bakının tarixi mərkəzində və Abşeron yaşayış məntəqələrində milli-romantik istiqamət, dini qurğular, hamamlar və yaşayış evləri əsasında inkişafın miqyası, planlaşdırma və memarlıq formaları göstərilmişdir. Həmçinin, tarixi binaların qorunması məsələləri də diqqətə alınmış, 1988-ci ildə 850-dən çox memarlıq abidəsi dövlət tərəfindən qorunan siyahıya daxil edilmişdir.

Zaqafqaziya və Bakı-Tiflis dəmiryolunun inşası zamanı tətbiq olunan “şərqi üslub” və Mavritaniya memarlığı, yerli memarlıq ənənələri ilə birləşərək şəhərin memarlıq simasının formalaşmasına mühüm təsir göstərmişdir. Bu tədqiqat Bakının XIX-XX əsrlərdə memarlıq irsinin milli və beynəlxalq təsirlərin sintezi nəticəsində yaranan zənginliyini və tarixi-mədəni əhəmiyyətini əks etdirir.

Açar sözlər: Bakı, memarlıq, şəhərsalma, eklektika, milli memarlıq, Şirvan-Abşeron üslubu, Avropa memarlığı

MƏQALƏNİ YÜKLƏ

Onlayn bax

Baxış: 2627