DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/127/180-200
Ümit Akın 
Bandırma Onyedi Eylül Universiteti
Türkiyə
uakin@bandirma.edu.tr
Halil İbrahim Ertürk
Biləcik Şeyh Edebali Universiteti
Türkiyə
halil.erturk@bilecik.edu.tr
XVI–XX əsrlər arasında Osmanlı–Türküstan münasibətləri:
Arxiv sənədləri əsasında və xilafətin təsiri
Xülasə
Osmanlı İmperiyası, xüsusilə 1453-cü ildə İstanbulun fəthindən sonra İslam dünyasında mühüm gücə çevrilmişdir. 1517-ci ildə xilafətin Osmanlılara keçməsi ilə Osmanlılar siyasi hakimiyyətlərinə dini liderlik funksiyasını da əlavə etmişlər. Digər tərəfdən, Türküstan müxtəlif türk xanlıqları tərəfindən idarə olunmuş və güclü İslam mədəniyyəti ilə seçilən bir regiondur. Bu bölgə tarix boyu heç vaxt birbaşa Osmanlı siyasi hakimiyyəti altında olmamışdır. Buna baxmayaraq, Osmanlı–Türküstan münasibətləri əsasən dini və mədəni müstəvidə inkişaf etmişdir.
Bu tədqiqatın məqsədi XVI–XX əsrlər arasında Osmanlı İmperiyası ilə Türküstan xanlıqları arasında qurulan münasibətlərin dini, siyasi və mədəni aspektlərini araşdırmaq və həmin dövrdə xilafətin təsirini müəyyən etməkdir. Tədqiqat çərçivəsində Türkiyə Respublikası Dövlət Arxivləri Baş İdarəsi tərəfindən 2004-cü ildə nəşr olunmuş arxiv sənədləri araşdırılmış və Osmanlı İmperiyası ilə Türküstan xanlıqları arasında aparılmış yazışmalar müəyyən edilmişdir. Bu sənədlər əsasında Osmanlı İmperiyası ilə Türküstan arasındakı siyasi, iqtisadi, dini və mədəni əlaqələr, eləcə də bu kontekstdə xilafətin təsiri üzə çıxarılmağa çalışılmışdır.
Açar sözlər: Osmanlı İmperiyası, Türküstan, arxiv sənədləri, beynəlxalq münasibətlər, xilafət