Yaşıl innovasiya və dayanıqlı inkişaf:
konseptual model və analitik yanaşma
Leyla Əliyeva1 
, Ülkər Həsənzadə1 , Asif Abdullayev1 ,
Məhsəti Əsgərova1* , Kəmalə Təhməzbəyova1
Xülasə. Müasir dövrdə iqlim dəyişikliyi, resurs qıtlığı və artan ekoloji problemlər ənənəvi iqtisadi inkişaf modellərinin effektivliyini sual altına almış və onların yenidən nəzərdən keçirilməsinə ehtiyac yaratmışdır. Xüsusilə qlobal istiləşmə, biomüxtəlifliyin azalması və enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı çətinliklər iqtisadi sistemlərin daha dayanıqlı və ekoloji yönümlü prinsiplər əsasında qurulmasını tələb edir. Bu kontekstdə yaşıl iqtisadiyyat anlayışı və onun əsas komponentlərindən biri olan yaşıl innovasiya müasir inkişaf strategiyalarının mərkəzində dayanır. Yaşıl innovasiya yalnız texnoloji yeniliklərlə məhdudlaşmır; o, həmçinin idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsini, resurslardan səmərəli istifadəni, tullantıların azaldılmasını və ekoloji cəhətdən təmiz istehsal proseslərinin tətbiqini əhatə edir. Yaşıl innovasiya iqtisadi artım ilə ətraf mühitin qorunması arasında balans yaratmaqla dayanıqlı inkişafın təmin olunmasında əsas hərəkətverici qüvvə kimi çıxış edir. Bu tədqiqatın əsas məqsədi yaşıl innovasiya ilə dayanıqlı inkişaf arasında mövcud qarşılıqlı əlaqəni konseptual model çərçivəsində sistemli şəkildə təhlil etmək və analitik yanaşma vasitəsilə onun iqtisadi, sosial və ekoloji təsirlərini hərtərəfli qiymətləndirməkdir. Tədqiqatda sistemli yanaşma, müqayisəli analiz və nəzəri ümumiləşdirmə metodlarından istifadə olunmuşdur. Bu metodlar yaşıl innovasiyanın müxtəlif səviyyələrdə (mikro, mezo və makro) təsir mexanizmlərini araşdırmağa imkan verir. Aparılan təhlillər göstərir ki, yaşıl innovasiya resurslardan daha səmərəli istifadəyə, istehsal xərclərinin azaldılmasına, enerji səmərəliliyinin artırılmasına və ətraf mühitə mənfi təsirlərin minimuma endirilməsinə kömək edir. Eyni zamanda, bu innovasiyalar karbon emissiyalarının azaldılmasına, alternativ və bərpa olunan enerji mənbələrinin istifadəsinin genişləndirilməsinə və ekoloji tarazlığın qorunmasına mühüm töhfə verir. Sosial baxımdan isə yaşıl innovasiya yeni iş yerlərinin yaradılmasını, həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsini və ekoloji şüurun formalaşmasını təşviq edir. Nəticə etibarilə, yaşıl innovasiya uzunmüddətli və inklüziv iqtisadi artımın təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Bu yanaşma iqtisadi inkişafın yalnız kəmiyyət deyil, həm də keyfiyyət baxımından dayanıqlı olmasını təmin edərək, gələcək nəsillərin maraqlarını nəzərə alan balanslaşdırılmış inkişaf modelini dəstəkləyir.
Açar sözlər: yaşıl enerji siyasəti, bərpa olunan enerji investisiyaları, innovasiya iqtisadiyyatı, dayanıqlı inkişaf, panel məlumat analizi, ÜDM artımı, ekoloji dayanıqlılıq