Varis Quliyev 
Naxçıvan Dövlət Universiteti Bioresurslar İnstitutu
Naxçıvan, Azərbaycan
aqrar elmlər doktoru
varisquliyev@ndu.edu.az
Cabbar Nəcəfov
Naxçıvan Dövlət Universiteti
Naxçıvan, Azərbaycan
aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru
cabbarnacafov@ndu.edu.az
Heydər Əsədov
Naxçıvan Dövlət Universiteti
Naxçıvan, Azərbaycan
heyderasasdov@ndu.edu.az
Yeni üzüm sortlarının ampeloqrafiq xüsusiyyətləri
Xülasə
Məqalə Naxçıvan Muskatı, Nərgizi və Alincə adlı yeni üzüm sortlarının ampeloloqrafik qiymətləndirilməsinə həsr olunmuşdur. Tədqiqat dövrü yeni üzüm sortlarının ekoloji, fenoloji, aqrobioloji, biomorfoloji xüsusiyyətləri araşdırılmış, onların genetik strukturu tədqiq edilmiş, ampelo-deskriptor xüsusiyyətləri təsvir olunmuşdur.
Naxçıvan muskatı sortu 1985-ci ildə Özbəkistan muskatı üzüm sortunun cücərən toxumlarına 0.3% kolxisin məhlulu ilə 24 saat ərzində təsir edilməsi nəticəsində əldə olunmuş bitkilər içərisindən seçilmişdir. Yeni sort 2020-ci ildə patent və müəlliflik şəhadətnamə almışdır (№ 00288, müəllif: prof. V.M. Quliyev). Hər bir kol 11-13 kq məhsul verir.
Nərgizi sortu 1980-ci ildə Özbəkistan muskatı sortunun sərbəst tozlanma yolu ilə əldə edilmiş toxumlarına cücərmə dövrü 48 saat ərzində 0.3% kolxisin məhlulu ilə təsir edilmişdir. Sonra cücərən bitkilər içərisindən seçilmişdir. Nərgizi 2020-ci ildə patent və müəlliflik şəhadətnaməsi almışdır (№ 00291, müəllif: prof. V.M. Quliyev). Hər bir kol 15-17 kq məhsul verir.
Alincə üzüm sortu Mələyi sortunun sərbəst tozlanma yolu ilə alınmış. toxumlarına cücərmədən əvvəl 48 saat ərzində 0.5% kolxisin məhlulu ilə təsir edilmişdir. Nəticədə alınan bitkilər işərisindən seçilmişdir. Alincə patent və müəlliflik şəhadətnaməsi almışdır (№ 00284, müəllif: prof. V.M. Quliyev). Hər bir kol 10-12 kq məhsul verir.
Məqalədə yeni sortların qısa ampeloqrafik təsviri verilmişdir.
Açar sözlər: seleksiya, üzüm sortu, biomorfologiya, aqrobiologiya, ampeloqrafiya, xromosom