DOI: https://doi.org/10.36719/2663-4619/115/334-337
Rəmzi İlyasov
Azərbaycan Texniki Universiteti
magistrant
https://orcid.org/0009-0007-5302-1680
remzi.ilyasov@gmail.com
Bulud əsaslı çoxfaktorlu doğrulama (MFA) sistemlərinin
mobil tətbiqlərə inteqrasiyası
Xülasə
Bu məqalə bulud əsaslı çoxfaktorlu doğrulama (MFA) sistemlərinin mobil tətbiqlərə inteqrasiyası sahəsində müasir yanaşmaları və texnoloji imkanları araşdırır. MFA sistemləri istifadəçi identifikasiyasını gücləndirərək, bir neçə müstəqil identifikasiya faktoru vasitəsilə kibertəhlükəsizlik səviyyəsini artırır. Ənənəvi parol sistemlərinin zəifliyi və mobil tətbiqlərin sürətlə artan istifadəsi fonunda MFA texnologiyalarının tətbiqi kritik əhəmiyyət daşıyır. Bulud əsaslı MFA sistemləri lokal serverlərə ehtiyac duymadan geniş miqyaslı və elastik autentifikasiya imkanı təqdim edir. Məqalədə bu sistemlərin əsas komponentləri – doğrulama provayderləri, istifadəçi qurğuları və API interfeysləri ətraflı izah olunur. Eyni zamanda, mobil tətbiqlərdə bu texnologiyanın tətbiqinin verdiyi üstünlüklər, o cümlədən miqyaslılıq, xərc səmərəliliyi və istifadəçi rahatlığı dəyərləndirilir. Texniki baxımdan integrasiya metodları – API/SDK vasitəsilə inteqrasiya, OAuth 2.0 və FIDO2 protokolları, eləcə də adaptiv MFA texnologiyası təhlil olunur. Məqalə, həmçinin tətbiq zamanı ortaya çıxan çətinlikləri və mümkün həll yollarını, o cümlədən oflayn istifadə üçün biometrik keşləmə və istifadəçi qəbulunu artırmaq üçün istifadəçi dostu interfeysləri müzakirə edir. Bank və səhiyyə sahələrindən nümunələr texnologiyanın effektivliyini nümayiş etdirir. Nəhayət, süni intellektlə gücləndirilmiş risk əsaslı autentifikasiya, blokçeyn texnologiyaları və post-kvant şifrələmə kimi gələcək trendlər qiymətləndirilir. Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, bulud əsaslı MFA sistemlərinin mobil tətbiqlərə düzgün və strateji inteqrasiyası informasiya təhlükəsizliyini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Açar sözlər: bulud texnologiyası, çoxfaktorlu doğrulama, mobil təhlükəsizlik, MFA inteqrasiyası, kibertəhlükəsizlik, identifikasiya, süni intellekt