Buzovlarda trixofitiyanın müalicəsinə dair
müasir terapevtik yanaşmalar və konsepsiyalar
Vüsalə Sərdarlı1* 
, Ramil Məmmədov2 , Könul Dünyamalıyeva3 ,
Sevinc Novruzova3 , Nərgiz Hüseynova3
Xülasə. Bu tədqiqatın məqsədi iri buynuzlu heyvanlarda dəmronun törədicilərinin ayrılması və identifikasiyası, həmçinin buzovlarda trixofitiyanın müalicəsində LTF-201 “Arm” vaksininin Mixoferon immunomodulyatoru və Akamiksan yerli etiotrop preparatı ilə birlikdə tətbiqinin terapevtik effektivliyinin müqayisəli şəkildə qiymətləndirilməsi olmuşdur. Tədqiqat Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun Qaraarx qəsəbəsində yerləşən Vəli Quliyevə məxsus özəl fermer təsərrüfatında və Regional Baytarlıq Diaqnostika laboratoriyasında aparılmışdır. 150 baş buzovun klinik müayinəsi zamanı 30 heyvanda (20,0 %) dermatofitozlara xas kliniki əlamətlər aşkar edilmişdir. Diaqnozun təsdiqi məqsədilə şübhəli heyvanların zədələnmiş və sağlam dəri sahələrinin sərhədindən dəri qaşıntıları götürülmüşdür. Alınmış nümunələr birbaşa mikroskopik müayinədən keçirilmiş və mikobiotik qida mühitlərinə əkilərək 25–28 °C temperaturda inkubasiya olunmuşdur. Aparılmış mikoloji tədqiqatlar nəticəsində xəstə buzovlardan Trichophyton cinsinə aid dermatofit göbələkləri ayrılmış və identifikasiya edilmişdir. Müalicənin effektivliyini qiymətləndirmək üçün 30 xəstə buzov hər birində 15 baş olmaqla iki qrupa bölünmüşdür. Birinci qrupun heyvanlarına LTF-201 “Arm” vaksini 2 ml dozada əzələdaxili yeridilmiş, Mixoferon 2000 BV/kq dozada tətbiq edilmiş və zədələnmiş dəri sahələrinə Akamiksan preparatı çəkilmişdir. İkinci qrupun heyvanlarına isə LTF-201 “Arm” vaksini və yalnız Akamiksan preparatı tətbiq olunmuş, Mixoferon istifadə edilməmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, trixofitiya ilə xəstə buzovlarda əsasən humoral immun sistemini əhatə edən ikincili immunçatışmazlıq inkişaf edir. Xəstəliyin aktiv mərhələsində interferonun səviyyəsi 2,5 dəfədən çox azalır ki, bu da klinik cəhətdən sağlam heyvanlarla müqayisədə qan zərdabının bakterisid və lizozim aktivliyinin aşağı düşməsi ilə müşayiət olunur. LTF-201 “Arm” vaksininin Mixoferon ilə birlikdə tətbiqi qeyri-spesifik rezistentlik göstəricilərinin daha sürətli bərpasını, dəridə reparativ proseslərin və tük örtüyünün regenerasiyasının sürətlənməsini, eləcə də immunomodulyatorsuz müalicə sxemi ilə müqayisədə klinik sağalma müddətinin statistik cəhətdən əhəmiyyətli dərəcədə qısalmasını təmin etmişdir.
Açar sözlər: dermatofitoz, LTF-201 “Arm” vaksini, Miksoferon, Akamiksan, qan nümunəsinin götürülməsi, qan zərdabının bakterisid və lizosim aktivliyi, immunomodulyator